نەرمین عوسمان

شەڕ بەرەو کوێ؟

  2019-05-19 16:04      61 جار بینراوە        کۆمێنت

ئەم ناوچەیەو ناوچەی دوورگەی عەرەبی لە 2003 دا نە ئەم گرژییەو نە ئەم وتارە سیاسییە توندەی بەخۆوە بینیوە، بەتایبەتی دوای ئابڵوقە ئابوورییە توندەکانی بۆ سەر ئێران و هەڕەشەی ئێرانیش بەداخستنی گەرووی هورمز، کە یەک لەسەر سێی نەوتی جیهانی پێدا تێدەپەڕێ و وەڕسکردنی پاپۆڕەکانی ئێران بۆ سەر بەلەمە پشکنەرەکانی ئێران و لەلایەکی تریشەوە ناردنی کەشتی ئەبرەهام لینکۆڵن لەلایەن ئەمریکاوە بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لەپاڵ ئەمانەشدا وتاری سیاسی توند لەنێوان ئەو دوو لایەنەدا بەردەوامە. پرسیار ئەمەیە، ئایا ئەم حاڵەتە بەرەو کوێ دەڕوا؟ شەڕو پێکدادان دەبێ یان نا؟ بەپێی توێژەرو راوێژکارەکانی جیهان، سێ بۆچوونی جیاوازو لێکچووش هەیە، هەیانە دەڵین ئەمریکا ئەم کردانەی بۆ چاوترساندنی ئێرانە بەمەبەستی راکێشانییەتی بەرەو گفتوگۆیەک کە ئێران ناچار بکات هەر دوانزە مەرجەکەی مایک پۆمپیۆی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا قبوڵ بکاو بەویستی ئەمریکاش بێت کە سێ تەوەری سەرەکیی لەخۆی دەگرێت، (بەرنامەی نەوەوی، موشەکی پالیستی، هاوکاریی گروپە تیرۆریستییەکان) و دەشڵێن ئێران نایەوێت بچێتە شەڕێکی دۆڕاو کە زۆر لای روونە ئەمریکا لەهەموو روویەکی سەربازییەوە بەهێزترو بەتواناترە. رەنگە بتوانێت هەندێ زیان بە بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا بگەیەنێت، بەڵام خۆی لەناو دەچێت و ئێران دەزانێت هاوپەیمانەکانی لەو شەڕەدا کەمن و کەم دەسەڵاتن. نموونە بەپێی وتەکەی پوتین روون و ئاشکرایە کە روسیا لەسەری بە جواب نایە. بەپێچەوانەوە رەنگە ئەو گرژییە لەبەرژەوەندیی روسیا بێت کە دەبێتە هۆکار بۆ بەرزبوونەوەی نەوت، کە سەرچاوەیەکی ئابووری سەرەکیی روسیایە. وڵاتی چینیش لەڕووی سەربازییەوە لاوازە بەراورد بەئەمریکاو نایەوێت ئەم شەڕە تووشی خۆی بکاو هاوپەیمانەکانی تریشی لەناوچەکەدا کەم دەسەڵاتن، کە خۆیان هاوکاریی لەئێران وەردەگرن.
(کلیڤ کۆبشان) بەرپرسی گروپی دراساتی ئۆراسیا لەسەنتەری راوێژکارانی واشنتۆن دەڵێ، مەزەندە ناکەم هەردوولا شەڕیان بووێت، ئێران یاری دەکاو چاوەڕوانی کاردانەوەیە، بەڵام ئەم گرژییە پەیوەندی بەمەترسییە سیاسییەکانەوە هەیەو بەوهۆیەوە قۆناغێکی ترسناکی سیاسیی مەترسیدار لەئارادایە.
هەندێ لایەنی تریش هەن دەڵین ئەگەری شەڕ هەیەو گەر شەڕیش ببێ، لەجەنگی یەکەم و دووەمی خەلیج گەورەتر دەبێ و رەنگە ناوچەکە دابەشبوونێکی تازەی سیاسی و جوگرافی بەخۆوەببینێ. لەوانەی بۆچوونی شەڕیشیان هەیە دەڵێن ئێران هەوڵدەدا شەڕەکە لەگۆڕەپانی خۆی دووربخاتەوەو بیخاتە زەوی و ئاسمانی هاوپەیمان و دۆستەکانی وەکو عیراق و سوریاو لوبنان و فەلەستین.
بەپێی زۆرینەی بۆچوونەکان، ئەگەری شەڕی گەورە لەئارادا نییە، بەڵام ئەگەر ئەگەری شەڕ زۆر کەمیش بێ، بێ شک پریشکێکی ئەم شەڕە دەپەڕێتە لای ئێمە (عیراق بەگشتی و کوردستان بە تایبەتی).
باشە ئێمە لێرەدا هەڵوێستمان چییەو چۆنە؟ چۆن دەتوانین بێلایەن بین و نەکەوینە نێوان بەرداشی ئەو دوو لایەنەو ئەوەی هەشمانە لەدەستمان نەڕوات؟ بۆیە ئەرکی پارتە سیاسییەکانە بەیەکەوە یەک هەڵوێست وەربگرن. ئەم پرسە پرسێکی چارەنووسسازی وڵاتێک و نەتەوەیەکە (ئەمە دامەزراندنی حکومەت نییە هەریەکەو لەئاوازێ بخوێنێت)، دەبێ بەپەلە هەڵوێستی هاوبەش وەربگرن بۆئەوەی هەر لایەنێک هێندەی قەبارەی خۆی (سیاسی، دیپلۆماسی و سەربازی) بەرپرسیارێتی وەربگرن. لەهەموو کاتێک پێویستترە یەک بین و نەبین بەقوربانی بەرژەوەندییەکانی ئەم دوو لایەنەو ناشکرێ بێ بۆچوون بین و چاومان لەمیدیاکانی جیهان بێ و لەبری ئێمەش بیربکەنەوە.

نوێترین هەواڵەکان

بیروڕا

سۆشیال میدیا

گەلەری

کەشو هەوا

زۆرترین سەردانکراو