د.سەردار عەزیز

قەیرانی نیولیبرالیزم و ناڕەزاییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست

  2019-11-23 19:37      122 جار بینراوە        کۆمێنت

لەساڵی ٢٠٠٤ بۆش لەسەر نامەیەکی کورتی کۆندی کە دەربارەی گەڕانەوەی سەروەرییە بۆ عیراق دەنووسێت، لێگەڕی با ئازادی حوکم بکات!!
بۆ ئەوەی پەیوەندی نێوان قەیرانی نیولیبرالیزم و ناڕەزاییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا ڕاڤە بکەین دەبێت سەفەرێکی دوور بکەین. لێرەدا بەخاڵ هەنگاوەکانی ئەم سەفەرە هەڵدەنێم.
یەکەم، ئەمڕۆ قەیرانی نیولیبرالیزم لەدونیادا لەهەموو ئاستێکدا مایەی مشتومڕە. زیادەڕۆیی نییە گەر بڵێین سەدان کتێب لەمبارەوە لەئاستی جیاوازدا نووسراوە، نەک تەنها لەلایەن رەخنەگران و نەیارانەوە، بەڵکو لەلایەن بیرمەندە پارێزەکانیشەوە، هەر لەناوەندەکانی وەک زانکۆی هارڤەرد هەتا دوایین زانکۆی جیددی لەدونیادا.
دووەم، لیبرالیزم یەکێکە لەهەرە سەرکەوتوترین ئایدیالۆژییەکانی مرۆڤایەتی، نزیکەی ٤ سەدەیە لەبرەودایە. بەردەوام ڕەخنە و دۆستی زۆری هەبوە. بە کورتی لیبرالیزم یانی ئازادی. ئازادی بۆ تاک. تاک چۆن ئازاد دەبێت کاتێک حکومەت کەمترین دەسەڵاتی هەبێت بە سەریداو بوار بڕەخسێنێت کە مافە تایبەت و تاکەکەسییەکانی جێبەجێ بکات. ئەمە ئەمڕۆ بەلیبرالیزمی کلاسیک ناسراوە.
سێیەم، نیولیبرالیزم یانی کردنی ئیپۆسی بازاڕ بە ئیپۆسی ژیان. بەمانایەکی تر هەموو بوارەکانی ژیان بەبەهای بازاڕ بەڕێوە بچێت. بەهای بازاڕ یانی نمایش، ڕێکلام، کێبڕکێ، سەرمایە، کەڵەکەکردن. هەبوونی براوەو دۆڕاو، کردنی ئەندامانی کۆمەڵگا بەکڕیارو هەروەها بەرخۆر. لەسەردەمی نیولیبرالیزمدا پێوەری سەرکەوتن بڕی قازانجە.
چوارهەم، ئەم پرۆسەیە لەزۆر شوێن بەگەشەکردن هاتووەو لەزۆر شوێنی تر سەپێنراوە. جێگایەک لەدونیادا کە بە بەرازی گینی ئەم پرۆسەیە دەناسرێت، وڵاتی چیللیە، لەساڵی ١٩٧٣ کیسنجەر کودەتایەکی ڕێکخست بەسەر ئەلێندیداو پێنوشێی دیکتاتۆری هێنایە سەر حوکم. پاشان ئەو وڵاتە بوو بەتاقیگەی تێزەکانی قوتابخانەی شیکاگۆ کە ناسراوترین کەسیان ئابووریناس فریدمانە. ئەم ڕۆژانە لە چیللی خۆپێشاندان بوو. هەرچەندە چیللی پێشکەوتوترین وڵاتی ئەمریکای لاتینە.
پێنجەم، بەڵام ئەمە تەنها لەسەر وڵاتانی دونیای سێ کاریگەری نەبوو، بەڵکو کرۆکی ڕۆژئاواشی گرتەوە. لەئەنجامدا کۆمەڵێک چین ون توێژی جیاوازی بەرهەم هێنا. جۆرێک لەم خەڵكانە هەنتنگتۆن ناویان دەنێت پیاوی داڤۆس. خەڵکانێک کە چیدی خەڵكی هیچ کوێ نین و لەهەموو جێگایەک هەست بەماڵی زۆیان دەکەن و پەیوەندییان نییە بەخەڵکی ئاسایی وڵاتی خۆیانەوە، لەلایەکی ترەوە خەڵکانێکی تری بەرهەم هێنا کە بە تەواوی لەدەرەوەی سیستەمی ئابووری سیاسین. بێکار، بەداهات، بێسوود. ئەگەر جاران مارکسیزم باسی کرێکارو سەرمایەداری دەکرد، ئەمرۆ ئێمە لەبەردەم حەشامەتێکین کە بونیان پێویست نییە. دەستیان کەڵکی نییە.
شەشەم، ئەم دۆخە لەئەنجامدا ناڕەزایی بەرهەمهێنا، لەئەمریکا لەهەردوو چەپ و ڕاست. ساندەرس و ترەمپ هەردوو بەرهەمی ئەم دیاردەن، بەڵام بە چەپ و ڕاستدا.
حەوتەم، لەمیانەی گەشەی نیولیبرالیزم و هەستکردنی بەسەرکەوتن بە سەر کۆمیونیزمدا، لەئاستی جیهانیدا دونیا بوو بوو پانتایی بازاڕ. یەکێک لەدەرئەنجامەکانی ئەمە گەشەی چینە. چین ئەمڕۆ بەپێچەوانی ئەمریکاو ڕۆژئاواوە، لەگەشەی بەردەوام و فراوانبووندایە.
هەشتەم، دۆخی ئەمڕۆ بەجۆرێکە کە ئەوروپاو ئەمریکا ماندوبوون لەدونیا. چین تینووە بۆ دونیا. لەئەنجامدا دیموکراسی، مافی مرۆڤ، کۆمەڵگای مەدەنی، ئازادی، پانتایی گشتی، سازش بۆ خەڵك، زۆر بەهای تر لەژێر فشاردان.
نۆیەم، لاوازبوونی رۆژئاواو هەڵكشانی وڵاتانی ڕۆژهەڵات و نیمچە ڕۆژهەڵات وەک روسیا، دەرئەنجامەکەی هاتنە ئارای مۆدێلێکە لەحوکمرانی کە تیایدا خەڵک دەبێت کۆنترۆڵ بکرێت، ئەگەر پیویست بکات بەزەبرو زەنگ. مۆدێلی چینی یانی بەدەستهێنانی شەرعیەت نەک لەڕێگای دیموکراسیەوە بەڵکو لەڕێگای بازارەوە.
دەیەم، ئەم مۆدێلەی چین ئەمڕۆ وەک مۆدێڵیکی باڵا تەماسا دەکرێت بە مامەڵە لە گەڵ خەڵكی ناڕازیدا. فەلسەفەی ئەم دیدە ئەوەیە کە دیموکراسی ئایدەلۆژیای ڕۆژئاوایە کە ئامانجی رووخانی ئەو سیستەمانەیە، بۆیە دەبێت یان کۆنترۆڵ بکرێت یان لەئاستێکی سنورداردا پیادە بکرێت.
یانزە، هاتنی روس بۆ ڕۆهەڵاتی ناوەراست بە ئەم تێزە دژە لیبرالانەوە، ئامانجی پشتیوانی دەسەڵات و حکومەتەکانی ئەم ناوچەیەیە لەبەردەم فساری خەڵکدا. ئەمە لەبنەمادا لەگەڵ تێزی وڵاتانی ناوچەکەدا دەگونجێت بۆ بەردەوامی دەسەڵات.
دوانزە، سوریا دوا مۆدێلی ئەم سیستەمەیە، بەو مانایە دەکرێت ڕژێمێک لەدونیای ئەمڕۆدا بهێڵرێتەوە لەبەرامبەر دژایەتی زۆرینەی خەڵکەکەی، بەئامانجی گەیشتن بەئامانجی هەرێمی و نێودەوڵەتی. کەواتە خەڵک دەکرێت قوربانیان پێبدرێت.
سیانزە. ئەمڕۆ خۆپێشاندانەکانی تری ناوچەکە لەهەمان روانگەیەوە دەبینرێت.
ئەم هەموو ڕاوە ڕێوییەی پیویست بوو.

وتاری زیاتر




کۆرۆناو لەدایکبوونی جڤات‬ د.سەردار عەزیز
2020-03-30 19:42      36 جار بینراوە

دیواری مەزنی چین؟‬ د.سەردار عەزیز
2020-03-29 15:22      35 جار بینراوە

کورەکە ماڵییە!!‬ د.سەردار عەزیز
2020-03-27 12:08      54 جار بینراوە

پرسیارەکانی سەردەمی کۆرۆنا‬ د.سەردار عەزیز
2020-03-24 20:39      51 جار بینراوە

جەنگی کۆرۆنای چین و ئەمریکا‬ د.سەردار عەزیز
2020-03-22 20:49      61 جار بینراوە

نرخی نەوت و ئابووری ئێمە‬ د.سەردار عەزیز
2020-03-21 18:23      47 جار بینراوە

رۆژانەکانی کۆرۆنا‬ د.سەردار عەزیز
2020-03-12 15:26      51 جار بینراوە

شەڕی نرخی نەوت ‬ د.سەردار عەزیز
2020-03-10 10:30      57 جار بینراوە

کۆمەڵگای پڕ دوکتۆرا‬ د.سەردار عەزیز
2020-03-07 18:26      50 جار بینراوە

ڤایرۆسی کۆرۆناو دین‬ د.سەردار عەزیز
2020-02-28 12:13      61 جار بینراوە

بیرکردنەوە لەچەکوش‬ د.سەردار عەزیز
2020-02-22 18:50      67 جار بینراوە

مێژووی ئازار‬ د.سەردار عەزیز
2020-02-15 15:37      79 جار بینراوە

فەلسەفەی ڕێكردن‬ د.سەردار عەزیز
2020-02-05 18:05      42 جار بینراوە


لەم هەرایەدا چۆن تێبگەین؟‬ د.سەردار عەزیز
2020-01-27 13:50      67 جار بینراوە

ئێران و ئەمریکا بەرەو کوێ؟‬ د.سەردار عەزیز
2020-01-19 14:11      71 جار بینراوە


دانپیانان لەیاسای چاکسازیدا ‬ د.سەردار عەزیز
2019-12-14 17:47      112 جار بینراوە

تێزی خاک و کورد‬ د.سەردار عەزیز
2019-12-07 21:36      99 جار بینراوە

تورکیاو ناتۆو کورد‬ د.سەردار عەزیز
2019-12-01 18:18      114 جار بینراوە

دیدی کورد لە دونیای ئەمڕۆدا‬ د.سەردار عەزیز
2019-11-27 18:21      116 جار بینراوە

ئەردۆغان لە واشنتۆن‬ د.سەردار عەزیز
2019-11-15 10:53      98 جار بینراوە




چی دەگوزەرێت؟‬ د.سەردار عەزیز
2019-10-20 14:46      145 جار بینراوە

پوكانەوەی كۆمەڵێك وەهم‬ د.سەردار عەزیز
2019-10-13 14:30      110 جار بینراوە

نوێترین هەواڵەکان

بیروڕا

سۆشیال میدیا

گەلەری

کەشو هەوا

زۆرترین سەردانکراو