د.ئەرسەلان بایز

سەروەری یاسا…زانست +

  2020-01-26 13:59      184 جار بینراوە        کۆمێنت

 (71)
یەكێ لەدانیشتنەكانماندا لەگەڵ ژمارەیەك لەنووسەرو سیاسەتمەدار لەشاری (ریاز)ی پایتەختی سعودیە، باس لەوەكرا چۆن دەتوانرێ سنوورێك بۆ ئەو هەموو نەهامەتی‌و ئاڵۆزییەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دابنرێت، هەر یەكێ لەئامادەبووان بەكورتی بیروڕاو سەرنجی خۆی بۆ دانانی ئەو سنورە خستە ڕوو. كاتێ نۆرەش هاتە سەر من بە كورتی وتم:
-تەنیا بەدوو ڕێگا دەتوانین سنوورێك بۆ ئەو هەموو شەڕو گۆڕانكارییە تراجیدییانە دابنێن، ئەویش سەروەری یاساو… زانستە. وتیان: حەز دەكەین زیاتر شیتاڵی بكەیت.
وتم: لەهەر شوێنێك یاسا سەروەرو پیادە بكرێت، دادگا سەربەخۆ بێت گەلان پێشكەوتوون، ئارامیش باڵی بەسەر وڵاتدا كێشاوە، چونكە یاسا بەشێكی بنەڕەتی ژیانی هەر كۆمەڵگاێكەو ئەرك‌و فەرمانەكان دیاری دەكات. ئەوسا دادگا بەیەكسانی‌و بێ ئەملاو ئەولا دادوەری لەگەڵ هەموو كەسێك دەكات، بێ جیاوازی لەهەموو كێشەو كەموكوڕی‌و لادانێك دەكۆڵێتەوەو بڕیاری خۆی دەدات، بەڵام لێرەدا مەبەستمان لەو یاسایانە نییە دكتاتۆرەكان بەئارەزوو‌و بۆ بەرژەوەندی خۆیان دەریدەكەن. مەبەستمان لەیاسایەكە ستاندارتی نێو نەتەوەیی هەبێت‌و پیادە بكرێت. لەو حاڵەتەدا بەڕێوەبەرێكی پۆلیسی شار. دەتوانێ ئیدارەی گەورەترین كۆمەڵگا بدات. بۆ نموونە یاسا لەسەردەمی مەلیك (ئیدریس السنوسی) لە لیبیا بە باشترین شێوە پەیڕەو دەكرا. لە سەردەمی پاشایەتی عێراق كەس پێویستی بە ناسینی وەزیری ناوخۆ یان بەڕێوەبەری هەواڵگری نەبوو، چونكە ئەفسەرێكی پۆلیس دەسەڵاتی جێ بە جێ كردنی یاسای هەبوو.
بوونی ئەو هەموو نا ئارامی‌و نەهامەتیانەی ئەمڕۆ لەعێراق‌و لیبیا‌و یەمەن‌و سوریاو….هتد هەیە هەموو بۆ نەبوونی سەروەری یاسا بۆ سەربەخۆ نەبوونی دادگا دەگەڕێتەوە.
خاڵی دووەم: زانستە. ئێمەی (عەرەب) شەش سەد ساڵە لە دوای (ابن خلدون) كەسێكی ترمان لە ئاستی ئەو نەدیوە. ساڵ نیە لە وڵاتانی ڕۆژئاوا كتبێك لەسەر (ابن خلدون) دەرنەچێت. هەتا ئێستاش بەرهەمەكانی ئەو زانایە سەرچاوەیەكی گرنگی زانستی كۆمەڵایەتی‌و مێژووە. هەر كەسێك بەرهەمەكانی بخوێنێتەوە هەست بەوە دەكات. لەبەردەم زاناو دانایەكی نموونەیی ئەو تۆیە كە زۆر سەختە لە شێوەی دووبارە بێتەوە. بەڵام لەلایەكی تریشەوە ئەمە شكستی گەلی عەرەبە، لەو شەش سەد ساڵەی دوای مردنی (ابن خلدون) یەكێكی لە شێوەی ئەو دروست نەبۆتەوە. زۆران هاتن‌و ڕۆیشتن، زۆران باسی فەلسەفەو زانست‌و شتیان كرد. بەڵام هیچ كامێك لەوانە لە دووبارە كردنەوە بەولاوە شتێكی نوێیان نەوت.
((خوایە…! زیاتر لە سەد ساڵە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە كوردستانیشەوە بۆتە مەڵبەندی كودەتاو شەڕو پێشێل كردنی یاساو گۆمی خوێن. بۆتە مەڵبەندی نەمانی متمانە لە نێوان گەلان‌و مرۆڤەكان. گێڕانەوەی ئارامی‌و بەیەكەوە ژیانیش لە دەست (بەندە)كانت دەرچووە. بەڵكو بە گەورەیی خۆت… لەبەر خاتری گیانی ملیۆنان هاوڵاتی‌و ژن‌و مناڵ‌و پیر. یاساو زانست لەم ناوچەیە بەرقەرار بكەیت)).
+سمیر عطالله. لە گۆشەكەی خۆی لە ڕۆژنامەی (الشرق الاوسط) وای نووسیبوو.

وتاری زیاتر

ئۆخەی مەفتەن‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-05-22 13:18      83 جار بینراوە

مێژوو و ئایندە‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-05-17 21:10      60 جار بینراوە

بەوتەی سۆفییەكان‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-05-16 20:34      101 جار بینراوە

میزی بەچاودا دەكردم‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-05-09 16:46      226 جار بینراوە

ماچ قەدەغەیە‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-05-05 00:22      122 جار بینراوە

مام جەلال و زمانی عەرەبی‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-03-14 14:33      77 جار بینراوە

چیك-سلۆڤاكیا‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-03-08 14:31      112 جار بینراوە


د.مەجدی ناچێتە بەهەشت‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-03-01 14:55      122 جار بینراوە

شەهیدەكان دەگەڕێنەوە!!‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-02-28 11:09      124 جار بینراوە

سوڵتان قابوس‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-02-23 14:54      96 جار بینراوە


هەنگاوی كردەیی‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-02-16 14:27      120 جار بینراوە

چاكسازی‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-02-15 14:12      121 جار بینراوە

خەڵات، یان سزا؟!‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-02-09 15:26      51 جار بینراوە

كەریم پیلاتۆس‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-02-08 15:50      107 جار بینراوە

باڵندەكان ناخوێنن‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-02-02 15:02      104 جار بینراوە

عیراق‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-01-31 10:15      92 جار بینراوە

كاتێ‌ گەنج بووین‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-01-25 13:40      121 جار بینراوە

خۆشەویستی (مام)‬ د.ئەرسەلان بایز
2020-01-19 13:35      213 جار بینراوە



كەچە ئاسنۆكە‬ د.ئەرسەلان بایز
2019-12-14 13:15      134 جار بینراوە

چەند دیاردەیەك‬ د.ئەرسەلان بایز
2019-12-08 13:58      182 جار بینراوە

هەیهو… هەیهو‬ د.ئەرسەلان بایز
2019-12-06 10:59      163 جار بینراوە

كۆنگرەیەكی سەركەوتوو‬ د.ئەرسەلان بایز
2019-12-01 15:20      133 جار بینراوە

مینەكان دەتەقنەوە‬ د.ئەرسەلان بایز
2019-11-27 18:16      179 جار بینراوە

ئەگنیتا‬ د.ئەرسەلان بایز
2019-11-24 14:36      202 جار بینراوە

رامـوسـان‬ د.ئەرسەلان بایز
2019-11-23 13:18      144 جار بینراوە

مەیدەنە بەردەم رەشەبا‬ د.ئەرسەلان بایز
2019-11-17 13:49      231 جار بینراوە

نوێترین هەواڵەکان

بیروڕا

سۆشیال میدیا

گەلەری

کەشو هەوا

زۆرترین سەردانکراو