فەرید ئەسەسەرد

بەریەككەوتنی ستراتیجە دژەكان لەسوریا

  2020-02-24 13:53      72 جار بینراوە        کۆمێنت

لەوەتەی قەیرانی ئیدلب سەریهەڵداوە، پەیوەندییەكانی توركیا و روسیا بە دۆخێكی ئاڵۆزدا تێدەپەڕن. پێشڕەویی هێزەكانی رژێمی سوریا و گرتنی دەوروبەری 600 كیلۆمەتر لە دەوروبەری ئیدلب و كۆنترۆڵكردنی چەند شارۆچكە و رێوبانێكی ستراتیجی، تەرازووی هێزی بە قازانجی رژێمی سوریا گۆڕی. ئەم رەوشە ستراتیجییە تازەیە سەركردایەتیی توركیای بردە سەر ئەو باوەڕەی كە هێزەكانی ئۆپۆزسیۆن، لەسەر ئاستی ستراتیجی، خۆ راناگرن و هەموو ناوچەكان لەدەست دەدەن، بۆیە ئەنقەرە هەڕەشەی كرد كە ئەگەر سنوورێك بۆ پێشڕەویی هێزەكانی رژێمی سوریا دانەنرێ، هێزی زۆرتر بۆ سوریا دەنێرێ و گورز لە هێزەكانی رژێم دەوەشێنێ. بە كردەوەش وایكرد، تەنانەت هەڕەشەی ئەوەش كرا كە هێزەكانی توركیا سڵ لە چوونە ناو دیمەشق ناكەنەوە.
پەیامەكانی ئەردۆغان لەم بارەیەوە زۆر بەهێز بوون. داوایكرد هێزەكانی رژێمی سوریا بكشێنەوە بۆ سنووری پێش گرتنی شارۆچكەی خان شەیخون، ئەگەر نا شەڕی سەرتاسەری رادەگەیەنێ. ئەو پرسیارەی دێتە پێش، ئەوەیە كە بۆچی ئەردۆغان داوای كشانەوەی هێزەكانی سوریا بۆ سنووری پێش سەرهەڵدانی قەیرانەكە دەكا، لەكاتێكدا لەوە دڵنیا نییە كە روسیا بەم داوایە رازی دەبێ؟
هەروەها ئەردۆغان لە دوو لاوە فشاری كرد. لەلایەك، لەكاتی سەردانەكەی بۆ ئۆكراین، چووە سەر بابەتی نیمچە دوورگەی كریما و پشتگیریی ئۆكراینی كرد نەك روسیا. لەلایەكی ترەوە، داوای لە ئەمریكا كرد، موشەكی پاتریۆتی بۆ دابین بكا، بۆ ئەوەی لە سنووری باشووری ویلایەتی هاتای سوودی لێ وەرگرێ. لێرە پەیامەكەی ئەردۆغان هەم بۆ روسیایە هەم بۆ ئەمریكا، لەلایەك هەڕەشەی هەڵوەشاندنەوەی گرێبەستی موشەكی ئێس 400 لە روسیا دەكا و لەلایەكی ترەوە ئەو ئومێدە بە ئەمریكا دەدا كە موشەكی پاتریۆتی لێ دەكڕێ و دەستبەرداری گرێبەستەكەی دەبێ لەگەڵ روسیا.
كرۆكی قەیرانی سوریا لەوەدایە كە سوریا لە تێڕوانینی ستراتیجیدا لەیەك كاتدا هەم بۆ توركیا چەقی قورساییە هەم بۆ روسیا. هەر بۆیە گەیشتن بە رێگەچارەی مامناوەنجی لەم مەسەلەیەدا بۆ هەردووكیان كارێكی قورسە. توركیا هەر لە سەرەتای سەرهەڵدانی قەیرانی سوریاوە، بەو جۆرە سەیری سوریای كرد كە دەروازەیەكە بۆ جێبەجێكردنی عوسمانیزمی نوێ. بۆیە، ئەگەر توركیا لە ئیدلب بشكێ، دەبێ هەموو ناوچەكانی تر بەجێبهێڵێ. شكستەكە نەك هەر شكستێكی سوپایی دەبێ، بەڵكو شكستێكی سیاسیش دەبێ و بە دڵنیاییەوە لە ناوخۆی توركیا رەنگدانەوەی خراپی لەسەر چارەنووسی رژێمی سیاسی دەبێ. لە بەرەنجامی كۆتاییدا، شكست لە ئیدلب بۆ توركیا، سەرەتای پووكانەوەی پرۆژەی عوسمانیزمی نوێ دەبێ. هەر ئەمەشە وا لە ئەنقەرە دەكا پێداگری لەسەر لەدەست نەدانی ئیدلب بكات.
روسیاش لەهەمان دۆخدایە. مۆسكۆ بەمجۆرە سەیری سوریا دەكا كە دەروازەی سەقامگیركردنی رۆڵی روسیایە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و رۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست. روسەكان بەو چاوە سەیری قەیرانی ئیدلب دەكەن كە رازیبوون بە مەرجەكانی ئەنقەرە و كشانەوەی هێزەكانی رژێمی سوریا بۆ سنووری پێش سەرهەڵدانی قەیرانەكە، سووكایەتییە بە رۆڵی روسیا و ناوبانگی خودی سەرۆكی روسیا ڤلادیمیر پوتین. لە بەرەنجامی كۆتاییدا، شكست لە ئیدلب بۆ روسیا، سەرەتای پووكانەوەی رۆڵی روسیا دەبێ، سەرەتا لە سوریا و پاشان لە ناوچەكە. دیارە مەحاڵە مۆسكۆ بەمە رازی بێت.
قەیرانی سوریا گەیشتۆتە لێواری شەڕ لەنێوان روسیا و توركیا. چانسی چارەسەرە مامناوەنجییەكانیش چانسێكی زۆر نییە، بەڵام لە هەمان كاتدا هیچ كام لە توركیا و روسیا ناخوازن ململانێكە بگاتە رادەی شەڕی راستەوخۆ. لە تەرازووی هێزدا، روسیا كێشەی نییە و بە دڵنیاییەوە روسیا لایەنە دۆڕاوەكە نابێ، بەڵام ئەم شەڕە دەبێتە هۆی تێكدانی هەموو بەرژەوەندییە سیاسی و ئابوورییەكانی روسیا لەگەڵ توركیا، جگە لەوەی كە دەبێتە هۆی بەهێزبوونەوەی پەیوەندییەكانی توركیا لەگەڵ ئەمریكا.
ئەوەندەی پرسەكە پەیوەندیی بە توركیاوە هەیە، گومان لەوەدا نییە كە سەركردایەتیی توركیا نایەوێ خۆی تووشی شەڕێكی كەمەرشكێن بكات، بەڵام هێشتا تێڕوانینێكی روونی بۆ شێوەی دەرچوون لە قەیرانەكە نییە.
تاكە دەرفەت بۆ رێگرتن لە تەقینەوەی ململانێكە، ئەوەیە كە ئەنقەرە دەست بە جیاكردنەوەی هێزەكانی بەرەی نوسرە لە هێزەكانی تری ئۆپۆزسیۆن بكات. ئەمەش بە كردەوە بەم مانایە دێت كە دەبێ بەرەی نوسرە شەڕی ئیدلب بەجێبهێڵێ. ئەوسا، دەشێ هێزەكانی رژێمی سوریا، بە شێوەیەكی كاتی، واز لە هێرشكردنە سەر ئیدلب بێنن. بەڵام ئەم سیناریۆیە رێ لەوە ناگرێ كە هێزەكانی رژێمی سوریا، بە هەماهەنگی لەگەڵ روسیا و هاوپەیمانەكانی تری، دەست بە ئۆپەراسیۆنە عەسكەرییەكانی لەدژی هێزەكانی بەرەی نوسرە بكات لەو شوێنانەی كە بۆی دەگوێزرێنەوە.
هەر چ شیكردنەوەیەك بۆ رەوشەكە بكرێ، خاڵی یەكانگیری ئەوە دەبێ كە روسیا و رژێمی سوریا و هاوپەیمانەكانی لەگەڵ ستراتیجی توركیا یەكناگرێتەوە، كە ئەمەش وا دەكا سوریا وەك كوانوی ململانێیەكی ئاڵۆز و تێكچڕژاو بمێنێتەوە.

وتاری زیاتر

عەللاوی و كابینەكەی‬ فەرید ئەسەسەرد
2020-02-17 17:54      103 جار بینراوە







كوردو په‌یمانی ناتۆ‬ فەرید ئەسەسەرد
2019-11-11 18:05      159 جار بینراوە







ئیسرائیل بەرەو پاشاگەردانی ‬ فەرید ئەسەسەرد
2019-09-23 16:50      156 جار بینراوە



نەوت و قەرزەكان‬ فەرید ئەسەسەرد
2019-07-29 16:07      126 جار بینراوە










یاری لەگەڵ زلهێزەكان‬ فەرید ئەسەسەرد
2019-03-29 13:13      156 جار بینراوە


گەڕانەوە بۆ ئەدەنە‬ فەرید ئەسەسەرد
2019-02-11 19:51      183 جار بینراوە

نوێترین هەواڵەکان

بیروڕا

سۆشیال میدیا

گەلەری

کەشو هەوا

زۆرترین سەردانکراو