سەربەست جیهاد

زه‌مینی‌ به‌پیتی‌ به‌رگری‌

  2017-12-01 17:32      100 جار بینراوە        کۆمێنت

داعش لهده‌ركه‌وتن و ئاوابوونیدا، كاریگه‌ریی گه‌وره‌ی له‌سه‌ر ئیتجاهی ململانه‌ی سه‌ختی مه‌زهه‌بی و نه‌ته‌وه‌یی لەعیراقدا به‌جێهێشت. لەده‌ركه‌وتنیدا سوننه‌كانی خسته گۆشه‌ی ململانه‌ی خوێناویه‌وهو تا ئه‌و ئه‌ندازه‌یه‌ی بیر بۆ ئه‌وه ده‌چوو شه‌ڕی دژی داعش به‌شه‌ڕی دژی سوننه ته‌شبیه بكرێ.
لەململانه‌ی مه‌زهه‌بیدا سوننه‌ی عیراق ته‌قریبه‌ن هه‌موو شتێكیان دۆڕاند، لەدوای كه‌وتنی سه‌دامه‌وه هه‌موو هه‌وڵی سوننه‌ی عه‌ره‌ب بۆ گێڕانه‌وه‌ی به‌شێك له ده‌سه‌ڵات و مه‌جدی رابردوویان بوو، له‌و رێیه‌دا و له ژێر ناونیشانی جیاوازدا به‌رگری سه‌ختیان كرد، به‌ڵام سه‌ره‌نجام به‌رگه‌یان نه‌گرت و ناوچه‌كانیان وێران و دانیشتووانه‌كانیان ئاواره و نوخبه‌كانیان سه‌رگه‌ردان و سیاسییه‌كانیان په‌راوێز خراو. ته‌نیا شتێك له عیراقی ئه‌مڕۆدا له ده‌ست سوننه‌كان بێ، كلكه‌سووته‌یی و پاڵپشتی ده‌وڵه‌ت و حكومه‌تی عیراقه له‌و سزایانه‌ی به‌سه‌ر خه‌ڵكی كوردستاندا ده‌یانسه‌پێنێ و چاوه‌ڕێن سا به‌ڵكو له‌ئاینده‌ی دیاردا له پای ئه‌و چاكه‌یه‌دا پاداشت وه‌رگرنه‌وه.
سه‌باره‌ت به ململانه‌ی قه‌ومی كه له بنیاتنانه‌وه‌ی عیراقه‌وه‌، ته‌نیا ململانه‌یه‌كی سیاسی ناتوندوتیژ بوو، به‌هۆی سه‌رهه‌ڵدانی داعش و كۆتاهاتنه‌یه‌وه‌، ناكۆكییه‌كان ورده ورده به‌سه‌ریه‌كدا كه‌ڵه‌كه‌بوون تا گه‌یشتنه خاڵی ته‌قینه‌وه و له‌شكركێشی و داگیركردن. ئێستا كه خۆری داعش ئاوابووه كورد و ئه‌زموونی حوكمڕانی كوردستان، له‌جیاتی ده‌ستكه‌وت زه‌بری گه‌وره‌ی به‌ركه‌وتوه‌. هه‌رێمی كوردستان له‌شه‌ڕی دژی داعش به‌رگری كرد و قوربانیدا، به‌ڵام چونكه كۆتاییه‌كه‌ی رووی له وارگه‌ی جه‌نگی ئیراده‌كرد و ناكۆكی توندی جیابوونه‌وه و سه‌ربه‌خۆیی له‌گه‌ڵ مانه‌وه و رازی بوون به یه‌كپارچه‌یی گه‌یشته ترۆپكی ته‌قینه‌وه و له شه‌ڕی ئیراده‌ی سه‌ربه‌خۆییدا كوردستان و بزووتنه‌وه‌ی سه‌ربه‌خۆییخوازی به هۆی لاسه‌نگی هێز و دووبه‌ره‌كی ناوخۆیی، دووچاری شكست هات، ئه‌وه‌ی ماوه‌ته‌وه چۆنیه‌تی رێكخستنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندیی هه‌رێمه به به‌غداوه‌، كه نیاز وایه له داڕشتنه‌وه‌یدا (ده‌ستوور) بكرێته بنه‌ما.
شكستی سوننه‌ی عه‌ره‌ب و كورد ئه‌وه‌ی لێ چاوه‌ڕێ ده‌كرێ ئاراسته‌ی ململانه بگۆڕێ و له نزیك مه‌ودادا شێوازی حوكمڕانی به‌لایه‌كدا به‌رێ ته‌واو پێچه‌وانه‌ی ئه‌و پره‌نسیپانە بێت کە عیراقی دوای سه‌دامی له‌سه‌ر دامه‌زراوه.
رۆژانی مانۆڕدان و گفتوگۆی لایه‌نه ناكۆكه‌كان له‌سه‌ر به‌ڕێوه‌بردن و شه‌راكه‌ت له ئه‌رك و به‌رپرسیارێتی، فره‌یی سیاسی و نه‌ته‌وه‌یی و مه‌زهه‌بی‌، دیمۆكراسی و فیدرالیه‌ت و ناسێنتڕاڵی‌، وه‌رده‌گۆڕێ بۆ وتوێژی براوه و دۆڕأو له‌سه‌ر مافی وه‌ك یه‌كی عیراقییه‌كان له به‌سره‌وه بۆ زاخۆ.
لایه‌نی براوه به تایبه‌تی دوای هه‌ڵبژاردنی گشتی ده‌رفه‌تی بۆ ده‌ڕه‌خسێ بێ بێنه و به‌رده‌ی كورد و سوننه حكومه‌تی زۆرینه‌ی سیاسی پێك بێنێ و به‌مه‌ش رێگا ته‌خت ده‌بێ بۆ كۆتایهێنان به هه‌موو ئه‌و پایانه‌ی ته‌لاری حوكمڕانی عیراقی دوای سه‌دامی له سه‌ر بنیات نرابوو، ئیتر خه‌به‌رێك له ته‌وافوق و شه‌راكه‌ت له بڕیار و به‌ڕێوه‌بردن نامێنێ و ده‌سه‌ڵات له ده‌ستی شیعه‌دا ته‌مه‌ركوز ده‌كا و ئه‌وكات خۆ به‌خۆ عیراقی دیموكراسی فیدرالی فره‌یی ته‌نیا چوارچێوه و ناوه‌كه‌ی ده‌مێنێ و جه‌وهه‌ره‌كه‌ی ده‌بێته‌وه عیراقه‌كه‌ی جاران، ده‌بێته‌وه عیراقی مه‌ركه‌زی دیكتاتۆری فه‌ردی‌. جا چونكه ته‌وته‌می عیراقی مه‌ركه‌زی په‌كپارچه بۆ سوننه‌كان له راده‌ی په‌رستندایه وا ئه‌وان هیچ ئیعترازێكیان نابێ و كوردیش به ته‌نیا له‌م دۆخی نووچدان و شكسته هیچی پێ ناكرێ.
ده‌سه‌ڵاتی زۆرینه‌ی سیاسی سه‌ركێشییه‌كه بۆ ره‌تكردنه‌وه و مقاوه‌مه‌ت ده‌بێ، به‌ڵام توانای سیاسی و دپلۆماسی بایی ئه‌وه نییه ئه‌و كه‌ڵه‌گاییه رابگرێ، بۆیه ئه‌گه‌ری دووباره مقاوه‌مه‌ی چه‌كداری ئه‌گه‌رێكی وارید ده‌بێ، به تایبه‌تی بۆ كورد.

وتاری زیاتر


نوێترین هەواڵەکان

بیروڕا

سۆشیال میدیا

گەلەری

کەشو هەوا

زۆرترین سەردانکراو