مه‌لا به‌ختیار: له‌ ناوچه‌ کێشه‌ له‌سه‌ره‌کان ته‌عریبی نوێ له‌ ئارادایه‌ و له‌شکری بۆ درووست ده‌کرێت

  2019-05-22 18:37      146 جار بینراوە        کۆمێنت
لایەنیک لە دیدارەکە

مەلا بەختیار، لێپرسراوی دەستەی کارگێڕی، پێش نیوەڕۆی ئەمڕۆ 22ى ئایار، پێشوازی لەژمارەیەک لەهەڤاڵان پێشمەرگەی دێرین‌و کادرانی جوتیاران‌و کۆمەڵایەتی  لەسنوری کۆیەو دەروبەری کردو لەدیدارێکی هەڤاڵانەشدا، لەبارەی بارودۆخی ئێستا ناوچە کێشە لەسەرەکان‌و تەعریبی نوێ‌ ئەو ناوچانەو هەلومەرجی یەکێتی و پێویستی بەستنی کۆنگرەی گۆڕانکارییەکان، رایگەیاند:
قسەی یەکەمم لەسەر تەعریبی نوێ‌‌و سوتانی دەغڵ‌و دانە، هەروەها ئەو سیاسەتە تازەیەی لەناوچە کێشە لەسەرەکان‌و هەندێک پارێزگای تر پەیڕەو دەکرێت، کە هۆکارەکانی چییە؟ چونکە ئەوەی روودەدات، ئەنجامە. قسەی دوەمیشم ئەوەیە یەکێتی، هەم لەناو دۆخە گشتییەکە، هەم لەناو خۆیدا، یەکێتی ئەرکی چییە؟ ئایا یەکێتی لەو ئاستەدایە بتوانێ‌ ئەو ئەرکانە لەم قۆناغەشدا رابپەڕێنێ‌، وەکو لەقۆناغەکانی تر رایپەڕاندووە.
تەوەری یەکەم ئەوەیە، ئەو وڵاتانەی تیایدا دەژین، دیموکرات نین‌و گۆڕانکاری کۆمەڵایەتی گەورەی تیایدا روونەداوە، ئەقڵی دواکەوتوو و ئەقڵی دینی توندڕەوی کۆمەڵکوژ، تێکەڵ بەبیری ناسیونالیستی و نەتەوەیی تەسکی عەرەبی‌و تورکی و فارسی لەم ناوچانەی ئێمەی تیایدا دەژین، پاشماوەکەی  لەسەدەکان ناوەڕاستەوە، درێژەی کێشاوەو هەر قۆناغێک بەشێوەیەکی تر، چ لەروانگەی دینی دەسەڵاتەوە، چ لەروانگەی نەتەوەی باڵادەستەوە، دەیانەوێ‌ هەم نەتەوەی باڵادەست بسەپێنن، هەم ئاینی دەسەڵات بسەپێنن، پێچەوانەی گەوهەری ئاین کە ئاینی تاک، ئاینی رۆح، ئاینی عەقیدەیی ئازادە. بۆیە هەموو قۆناغێک لەقۆناغەکان ببینن، یان دەسەڵاتی نەتەوەیی ئێمەی ئازارداوە، یان دەسەڵاتی دینی ئازاری داوین. ئەمە لەکاتێکدا دین بۆ تاکە، بۆ عیبادەتە، بۆ ئازادی عەقیدەیە، بۆ ئاسودەیی رۆحە. لەژیانی کۆمەڵایەتیشدا دین بۆ گۆڕانکاڕی و چاکسازییە، بۆ ئارامییە، نەک بۆ ئەوەی دەسەڵاتی ملهوڕی‌و سەرکوتکردنی ئازادییەکان بسەپێنرێت.
سەدەکانی رابردوو وابووە، بەڵام ئەم سەدەیە جیاوازییەکەی چییە؟ جیاوازییەکەی لەوەدایە هێزە توندڕەوەکانی خۆکوژو هێزە ئیسلامییە جیهادییەکان، بەئایدلۆژیەتێکی تازەوە هاتونەتە پێشەوە. ئایدۆلۆژیەتەکەیان ئەوە نییە بەناوی نەتەوەوە سەرکوت بکەن. کەلتورەکەیان، راستە کەلتوری نەتەوەی عەرەبە، کەلەپورەکەیان، کەلەپوری عەرەبە، بەڵام بەناوی نەتەوە نا، بەڵکو بەناوی خوداوە، بەناوی پێغەمبەرو شەرع‌و فقهو شەریعەتەوە جارێکی تر، گوتاریان گوتارە لەگەڵ رۆحی سەدەکانی ناوەڕاست، لەگەڵ رابردوخوازی نەک ئێستا کە هیچ گۆڕانکارییەکان لەبەرچاو ناگرن، ئەمەش بە بەڵگەی ئەوەی پێیاوانوایە ئێستا سەردەمی جاهیلییە‌و رابردووش سەردەمی زێڕینە. ئێستا سەردەمی جەنگە‌و سەردەمی رابردوو، سەردەمی خانەی ئاشتییە. ئەم چەمکانە، چەمکی ئایدلۆژیەتی دەسەڵاتێکی ترە، لەسەردەمی پێشکەوتنی دیموکراسی، لەدوای (90) ساڵ، لەسەرهەڵدانی ئێخوان موسلیمن، لەهەشتاکانەوە خەریکی ئیسلامی جیهادین‌و لەم ناوچانەدا جۆرەها حزب‌و سەرکردەو رابەری ئیسلامی خۆکوژیان لێپەیدابووە، دەتوانم بڵێم چل ساڵە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی گەورە، لەسەر دەستی ئیسلامی جیهادی، ئاسودەیی بەخۆوە نەدیوەو لەم چل ساڵە، جگە لەوێرانە، کۆمەڵکوژی، خۆکوژی نەکردۆتە بەشی ئێمە. ئەفغانستانیان تێکوپێکدا، پاکستانیان تێک‌وپێکدا، قیرغستان، تاجیکستان، عیراق، سوریا، لیبیا، یەمەن، جەزائیر، تاڕادەیەک تونس‌و مەغریبیش. ئەفریقا، سۆماڵ‌و نێجیریا کە کۆمەڵکوژییەکی بێڕادە، هەتا رادەی تاوانەکانی حەجاجی کوڕی یوسفی سەقەفی دووبارە دەکەنەوە. ئێستا ئەمانە، ئەو عەباسی سەفاح‌و حەجاجی کوڕی یوسف‌و هەموو ئەو تاوانبارانەیان لەمێژوودا بۆڕناوە، ئەوانە دەهاتن لەشەڕەکاندا دیلەکانیان دەکوشت. تاوانی گەورە گەورەیان دەکرد. بەڵام ئەمانە بۆمب دادەنێنەوەو بە تەکنیک‌و تەکنەلۆجیا کۆمەڵکوژی دەکەن، بەڵام ئەوکاتە بەشمشێر دەکرا. ئەمانەی ئێستا مناڵی مەکتەب دەکوژن، نەخۆشخانە دەتەقێننەوە، لەسەرجادەکان خەڵک تەفروتونا دەکەن. لەئەوروپا، بەسەیارە خەڵک دەشێلن. لۆری دەکڕن‌و لەشوێنە هەرە جوانەکان کەمرۆڤایەتی لەوێ‌ پشوودەدا، لەوێ‌ خەڵک دەشێلن. تەنانەت لەناو مزگەوتەکانیشدا کۆمەڵکوژی دەکەن. ئەم سیاسەتی ئیسلامی جیهادی، کە ئامانجی دەسەڵاتێکی تازەیەو دەیەوێ‌ هەموو ئازادییەکان و مەدەنیەت نەهێڵێت. ئەم رێبازی ئایدۆلۆجی دەسەڵاتخوازی جیهادییە، کە دەیەوێ‌ هیچ ئازادیەک و مەدەنیەتێک نەمێنێ‌، هیچ مافێک بۆ ژن نەمێنێ‌، ئەمە ئێستا نوێچەشنترین جۆری دەسەڵاتە کە دێتە پێشەوە، تایبەتمەندی ئەمانەش جەختکردنەوەیانە ئەمان لەسەر تۆقاندنی رۆح. لەگەڵ ئەوانەی لەگەڵیانن، تەنها بەناوی دۆزەخ‌و بەهەشت کۆیان دەکەنەوە، لەگەڵ ئەوەی لەگەڵیان نین، ئەم دنیایان لێدەکەن بەکۆمەڵکوژی‌و بەخۆ تەقاندنەوە. بنچینەی بیرکردنەوەیان ئەوەیە یان لەگەڵمی یان دەتتۆقێنم. ئەگەر لەگەڵمی بەناوی بەهەشت‌و دۆزەخەوە، هەردەبێ‌ کۆیلە بیت، ئەگەر لەگەڵم نەبیت، ئیبادەت بکەم.
ئێستاش ئێمە لەچ قۆناغێکداین. قۆناغی ئەوەی کە داعش لەشەڕی بەرەیی تێکشکاوە‌و پێشمەرگە‌و یەکێتی نیشتمانی، ئەگەرچی دۆخی ئابوریش خراپ بوو، ژیانی خەڵکیش خراپ بوو، بەڵام کە هاتە سەر بەرگری لەنەتەوە، لەئەزمونەکەمان، نەوەی نوێی دوای راپەڕین‌و پێشمەرگە‌و پارتی‌و یەکێتی رۆڵێکی ئێجگار مێژوویان گێڕا، لەبەر چەند هۆکارێک. لەبەرئەوەی زۆرترین داعشەکان، زۆرترین جوگرافیای ئێمە کەوتە بەردەستیان. لەکەرکوک هەتا تکریت. لەخانەقین هەتا دیالە، ئەمەش ناوچە فراوانەکانە، ئینجا لەملاوە گەرمیان لەنێوان پارێزگای سەڵاحەدین‌و دیالەو ئەمەش ناوچەیەکی فراوانی چالاکییەکان‌و کاریگەرییەکانی یەکێتی بوو، بەڵام لەمەدا یەکسان سەیری یەکیتی‌و پارتیان کرد، ناوچەکانی موسڵ کە پارتی کاریگەری زۆرە لەوێ‌، بگەڕێرەوە بۆ شەنگال کە پارتی کاریگەری زۆرە، ئینجا بۆ مەخمور‌و دەوروبەری، لەم ناوچانەش درێغیان نەکرد. ئێستا لەناوچەکانی ئێمەو لەناوچەکانی موسڵ، جموجۆڵەکانی داعش زۆرتر کەوتونەتە ناوچەکانی ئێمە. بۆ؟ چونکە لەموسڵ بەرەو خوارو باشوری موسڵ رۆشتوون، هەروەها ناوچەی شنگالیش، چالاکییەکانیان چڕ کردۆتەوە. لەلای ئێمەش بەرەو باکوری عیراق، چالاکییەکانین چڕ کردۆتەوە، کە کوردستان‌و ناوچە کێشە لەسەرەکان دەگرێتەوە. ئەمانە دەیانەوێ‌ دیسان ئەو سیاسەتی تۆقاندنە، بەجۆرێکی ترو تەکتیکێکی تر پەیڕەو بکەن. یەکەم خۆکوژی بەردەوام بێ‌، دووەم پەیڕەویان ئەوەیە هانی هۆزی عەرەب دەدەن، بە پشتیوانی ئەوانەی کاربەدەستی عیراقن‌و چاو لەو تاوانانە دەپۆشن، هەمو ئەو ناوچانەی کە حوکمی عەسکەری سەپێنراوە بەسەریاندا، لەناوچە کێشە لەسەرەکان، ئەمانە سپۆنسەری ئەو سیاسەتە دەکەن، کە تەعریبی تازە بێتەوە. بەرەسمی ئەمە ناڵێن، بەڵام بەکردەوە ئەمە دەبینین. فەرمو بەچ حەقێک تەعریب دێتەوە بۆ کەرکوک، سەرگەڕِان، خانەقین بەچ هەقێکەوە تەعریب دێت لەشکری تازە دروستدەکات لەشنگال‌و دەوروبەرەکەی، بەچ هەقێکەوە ئەمە، خۆباشە هەتا زەمانی بەعس لەشکری بۆ دروست نەکرا، تەرعیب چەکی ئەدرایە بۆ بەرگری لەخۆی، بۆ ئەوەی کە تۆڵەی لێنەکەینەوە، بەڵام ئێستا لەشکری بۆ دروست دەکرێت. ئێستا لەشکر بۆ تەعریب دروستدەکرێ‌. بە بەرچاوی حکومەتی عیراقی، بە بەرچاوی حاکمی عەسکەری ناوچە کێشە لەسەرەکانەوە، بەقافڵەی چەک‌و بیکەسی ئەمانە ئێستا دێن‌و بەئاشکراو بەرۆژی روناک لەبەردەم تەلەفزیۆن، بەجوتیاری کورد دەڵێن خواحافیز بڕۆن ئەمە هی ئێمەیە. بۆ؟ لەبەرئەوەی گوایە تاپۆکەی هی ئێمەیە. تاپۆی کەی؟ تاپۆی چل ساڵ لەمەوبەر کە بەعس بۆی کردون، بەڵام تاپۆی (200-300-500) ساڵ لەمەوبەر کە تاپۆی رەشی عوسمانیەکان‌و پێش عوسمانییەکانە، کە نیشتەجێی باو و باپیری ئێمە، ئەمە ناخوا لەلایان. ئەمەش زۆر مەترسیدارە. لەبەرامبەر ئەم مەترسیەدا‌و لەبەرامبەر ئەم سیاسەتی نەرمی دەوڵەتی عیراق، سوپاسی فراکسیۆنەکانی کورد لەپەرلەمانی عیراق دەکەم، کە ئەمە هەفتەیەکە جموجۆڵێکی باشیان هەیە، خەریکە پەرلەمانی کوردستانیش لەمبارەیەوە ئەجوڵێ‌، سوپاسیان دەکەم‌و بەڕاستی زۆرم پێخۆشە کاک نێچیرەوان نامەی بۆ سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتوەکان ناردووەو دەڵی مادەی (140) جێبەجێ‌ بکەن. ئەمە جێگەی تەقدیرە، بەڵام ئەم جموجۆڵە درەنگ کەوت. کە دەبوو لەیەکم چرکە ساتی سەرهەڵدانی تەعریبی نوێ‌، هەڵوێستێکی بەرپەرچدانەوەی توندمان هەبێ‌. ئێستا قسەم ئەوەیە ئایا ئەم جموجۆڵە بەسە؟ لەکاتێکدا جموجۆڵەکە دڵم خۆش ئەکات. لەهەمان کاتدا پێموایە ئەم جموجۆڵە ئەبێ‌، ببێت بەپرۆژەیەکی گشتگیری نەتەوەیی، ببێ‌ بەپرۆژەیەکی گشتگیری سیاسی، ببێ‌ بەپرۆژەیەکی گشتگیری یاسای، لەپەرلەمانی عیراق، لەپەرلەمانی کوردستان، لەحکومەتی کوردستان و هەموو ئەو بەڕێزانەی کە کاربەدەستی ئێمەن لەبەغداد، هەموو ئەمانە دەبێ‌ باش باش بزانن، لەسەر تەعریبی نوێ‌ هەڵوێستیان نەبێ‌، بێگومان هیچ جاوازیەکیان لەگەڵ (تەها محێدین مەعروف)‌و ئەوانەدا نابێ‌! ئەمە تەرعیبی چارەنوسەو چارەنوسمان دەخاتە مەترسیەوە، هەرکەسێک لەبەغداد بێ‌، لەسەر ئەم تەعریبە، لەسەر ئەوەی کە یاسا قەرەقۆشییەکانی بەعس نەگۆڕێ‌، لەتەعریب، لە کشتوکاڵ، لەسیاسەت، لەشۆڤێنیەت، لەهەچ یاسایەک دەرچوبێ‌، مەترسی لەسەر نەتەوەی کورد، لەسەر ناوچە کێشە لەسەرەکان، لەسەر چۆنێتی جێبەجێکردنی مادەی (140) هەبێ‌، ئەگەر کاربەدەستانی ئێمە لەبەغداد تێکڕا بە پەرلەمانتارەکانمانەوە لەسەر ئەمە پێدانەگرن کە دەبێ‌، مەترسی ئەو یاسایانە لەسەر ئێمە نەهێڵن‌و یاساکان نەگۆڕن کە ئێستا جوتیاری شۆڤێنی عەرەبی دێن، بەو یاسایانە دەیانەوێ‌ تەعریبی جوتیارو ناوچەکانی خۆمان بکەن. ئەگەر ئەمە نەکەن، ئەوا ئەو کاربەدەستانەی لەبەغداد ئەمە نەکەن، ئەو یاسایانە نەگۆڕن و زوو بەربەست نەبن لەبەردەم تەعریبی نوێ‌، بەپشتتیوانی حکومەتی کوردستان، هێزە کوردستانیەکان، جەماوەری کوردستان، بەباوەڕی من، ئەم فرسەتە لەدەست بدەین، ئەم فرستەی کە خەریکە لەناوچەکە هەڵدەکەوێ‌‌و ئێستا حکومەتی عیراقی کە لەچاو خۆی، کێشەی هەیە، بێشەی هەیە، ئەگەر ئەم فرسەتە لەدەستبدەین، بەشبەحاڵی خۆم، ساڵانێکی تر حاڵ وابڕوات، مەترسیەکە گەورە دەبێ‌‌و ئەوانە دەبن بەئەمری واقیعی شۆڤێنێتی نوێ‌ لەکوردستانی عیراق‌و ناوچە کێشە لەسەرەکان.
دەرکەوت هەموو نەرمیەک، هەتا ئەو حکومەتەی هاوبەشین لەگەڵیدا، هەتا دۆستەکانی عەرەبمان کە ئێستا لەحکومەتدان، هەموو نەرمیەک لەگەڵ ئەمانە ناخوات. ئەوانیش بایی ئەوەنە کێشەیان هەیە کە نەتوانن عەرەب لەخۆیان بڕەنجێن، شیعەو سوننە لەخۆیان بڕەنجێنن، ئەوانیش بای ئەوە کێشەیان هەیە. کێشەی ئێمە، نە کێشەی شیعەیە نە کێشەی سونەیە، کێشەی ئێمە کێشەی خاکە، کێشەی مێژووە، کێشەی نەتەوەیەکە، کە چەندجارێک براوەتە لێواری مان‌و نەمان‌و گەڕاوەتەوە.
ئێستا بۆ ئەم چوارچێوەیەی کە من باسمکرد، یەکێتیی نیشتمانیی دەبێ‌ رۆڵی چی بێ‌؟ یەکێتی نیشتمانی کوردستان، سەرەرای هەموو کێشەکانی لەم مەسەلەیەدا دەبێ‌ پرۆژەیەکی هەبێ‌، یەکێتیی دەبێ‌ پرۆژەیەکی هەبێ‌ کە ئەم پرۆژەیە، هەم لەپەرلەمانی عیراق‌و هەم لەپەرلەمانی کوردستان، هەم لەحکومەتی کوردستان، دەبێ‌ بەو پرۆژەیە مەترسیەکانی تەعریبی نوێ‌، مەترسیەکانی بزوتنەوەی جیهادی نوێ‌ و تێکدانی ئەم ناوچەیە هەموی لەبەرچاو بگرین. جارێکی تر خۆمان جۆش بدەینەوە کە ئەگەر لەسەنگەری دیموکراسی، لەسەنگەری عەدالەت‌و ئەگەر لەمەسائیلی گەندەڵیش یەکێتی توشی عەیبە بوبێت، نابێ‌ لەم سەنگەرە ئێمە لێپرسراوێتی نەخەینە سەرشانی خۆمان و ئەو قۆناغە جوان و زێڕینانەی کە لەمێژوودا هەمانبووە، بۆ دژایەتی تەعریب‌و رزگاری کوردستان، بۆراپەڕین، بۆ شۆڕشی درێژخایەن، نابێ‌ ئێمە شۆڕشگێڕی رابردوبین‌و سازشکاری ئێستابین. نابێ‌. زۆر زۆر مترسیدارە. واتە بەپینەوپەڕۆ ناکرێ‌. بەیەک کۆنفرانسی گەورەی نەتەوەیی ئەکرێ‌ لەباشوری کوردستان، لەنێوان حزبەکان، بەئامادەبونی پەرلەمان، بەئامادەبونی حکومەت، بەئامادەبونی هەموو حزبەکان. لەوێ‌ هەمەلایەنە ستراتیجێکی نوێ‌ دابڕێژین، بۆ ئەوەی لەڕوی یاساییەوە، لەروی ئەمنیەوە، لەڕوی ئابوریەوە، لەڕوی راگەیاندنەوە، لەڕوی سیاسەتی ئیقلمی‌و نێودەوڵەتیەوە، ئەو ستراتیجە هەنگاوی زۆر جدی، هنگاوی شۆڕشگێڕانە بنێین بۆ ئەوەی دۆست‌و دوژمن بزانن کە کورد جارێکی تر ئامادەنیە، بگەڕێتەوە بۆ چوارگۆشەی شۆڤێنیەت. مەترسیدارە ئەمە زۆر!!.
یەکێتی لەناو ئەم حزبانەدا لێپرسراوێتیەکی گەورەی هەیە، نابێ‌ ئەو مەسئولیەتە لەبەرچاو نەگرێ‌. ئەمەش ئاسان نیە. خۆتان دەزانن یەکێتی کێشەمان کەم نیە. کێشەمان زۆرە بەداخەوە. پێویست دەکات یەکێتی بۆ ئەوەی جۆش بخواتەوە، پێویستە کۆنگرەی گۆڕانکاری ببەستێ‌، خۆی ئامادە بکات بۆ ئەرکەکانی ئەم قۆناغەو قۆناغی دواتریش. بەبێ‌ بەستنی کۆنگرە مەحاڵە بتوانین ئەرکە چارەنوسسازەکانی ئێستا رابپەڕێنین. مەحاڵە بەم دۆخەی هەمانە بتوانین هەنگاوی تر لەوەی هەیە بنێین. بەپینەوپەڕۆ ناکرێ‌. یەکێ لەسەر تەلەفزیۆن قسە دەکات‌و یەکێ قسە ناکات و یەکێ خێرمان پێدەکات لێدوانێکی جوان دەدات‌و خەڵک دەبینن و جوتیارەکان بەڕێدەکەن و تەلەفزیۆن دەچێتە سەر گوندەکان‌و چەند کێڵگەتان سوتاوەو چەند دۆنمتان سوتاوە. ئەمەش هەموی گولاجە! بۆیە خۆخەریککردن بەکێشەی لاوەکی، فەرامۆشکردنی ئەرکە سەرەکیەکان لەم قۆناغەدا بەمەترسیدار دەزانم.  

بابەتی زیاتر

نوێترین هەواڵەکان

بیروڕا

سۆشیال میدیا

گەلەری

نرخی دراوەکان

# دراو نرخ بە د.ع
1 $100 120,500
2 €100 133000
3 £100 145,000
4 100 لیرەی توركی 21,750
5 100,000 تمەن 10,000
6 به‌رمیلێك نه‌وتی‌ خاوی‌ برینت 61.22
7 به‌رمیلێك نه‌وتی‌ خاوی‌ خۆرئاوی‌ تیكساس 55.21

کەشو هەوا

زۆرترین سەردانکراو