"بەكارهێنانی هێزی گەل، لەشۆڕشدا بەقارەمانێتی دەكرێت‌و لەحكومەتیشدا بەداهێنان دەكرێت"
مەلا بەختیار: هەردوو شۆڕشە گەورەكەی دنیا، دزی‌و گەندەڵی لەناویبرد

  2019-05-25 15:37      332 جار بینراوە        کۆمێنت
مەلا بەختیار لەگەڵ بەڕێوەبەرێتی پۆلیسی گومرگی سلێمانی

مەلا بەختیار، لێپرسراوی دەستەی كارگێڕی، ئەمڕۆ (25-5-2019) پێشوازی لەبەڕێوەبەرێتی  پۆلیسی گومرگی سلێمانی كردو لەدیدارێكیشدا ئەفسەرو كارمەندەكان، هاوكاریی‌و پشتیوانییەكانی لێپرسراوی دەستەی كارگێڕیان بەمایەی هاندانیان بۆ راپەڕاندنی زیاتری ئەركەكانیان‌و پێشكەشكردنی خزمەتی زیاتر ناوبرد.
 لەلایەن خۆیشیەوە، مەلا بەختیار، ئاماژەی بۆ ئەوەكرد: ئێمەو مانان كە لێپرسراوی سیاسیمان پێدەڵێن، بێگومان حزبەكەمان چ لەكوردستان‌و لەعیراقیش لەدەسەڵاتدایە‌و ئەگەر وەزیرێك كاربەدەستێك لەهەر پلەو پایەیەك بێ‌، نەتوانێ‌ كێشەیەك چارەسەر بكات، ئاساییە ئەندامەكانمان لەهەر جێگە‌و بوارێكدا بێ‌، بێن‌و شەكوای حاڵی خۆیان لەلای حزبەكەیان بكەن. چونكە حزبەكەمان ئیشی ئەوەیە هەموو ئەو بوارو هەڤاڵانەی ئەرك‌و جۆراوجۆریان هەیە چ لەحكومەت‌و لەدەرەوەی، یەكەم سەركەوتووبن، دووەم ئەگەر گیروگازێك هاتەپێشەوە، ئەوەنەی حزبەكە دەسەڵاتی هەیە، ئەو گرێیە بكاتەوە.
وتیشی: ئێستا ژیان بەتەنها شۆڕشگێڕێتی‌و چەك هەڵگرتن‌و هەڵوێست دەربڕین نییە! لەرابردوودا پێشمەرگە خۆی دەهاتە شاخ‌و كەسوكاریشی دەناردە زیندان، چونكە پێشوەخت ئەگەرچی دەیزانی دایك، باوك‌و، خوشك‌و براو ژن‌و منداڵەكانی دەچنە زیندان، بەڵام هەر ملی رێگەو هەورازە سەختەكانی كوردستانی دەگرتەبەر‌و دەبووە پێشمەرگە.
پێشمەرگایەتی ئەوكاتەش، هەتا جەنگی عیراق ئێران دەستیپێكردووە، بەسێ‌ مانگ سێ‌ دینارو چوار دینار، ئەوپەڕی پێنج دیناری وەردەگرت، لەكاتێكدا هەر خێزانێك دە ئەوەندە پارەیان بۆ كوڕەكەیان دەنارد‌و جلوبەرگ‌و جاروبار فیشەك‌و تفەنگیشیان بۆ دەكڕی، چونكە هەر شەرەفی پێشمەرگایەتییەكە لەلایان زۆر گەورە بوو، بەهیچ شێوەیەك ئامادەنەبوون ئەو شەرەفە بگۆڕنەوە بەهیچ دەستكەوت‌و فشارو رووداوێكی نەخوازراو، كە رووبەڕوی خۆی یان خێزانەكەی دەبێتەوە! 
هەموو حكومەت‌و شۆڕشێك لەدنیادا، خەبات بۆ گۆڕینی دەسەڵات دەكات، كە دەسەڵاتیشی گۆڕی خەباتدەكات لەو دەسەڵاتە، خۆی دەسەلاتدار بێ‌، یان پشكێكی زۆری لەبەڕێوەبردنی ئەو دەسەڵاتەدا هەبێت. بۆ ئەوەی ئەو دەسەلاچتە بكاتە ئامرازێك لەئامرازەكانی تری خەبات، بۆ بەدیهێنانی ئەو ئامانجانەی بەدرێژایی مێژوو بۆخۆی بەرز كردۆتەوە.
مەلا بەختیار، راشیگەیاند: بەدرێژایی مێژوو، لەشۆڕشی ئۆكتۆبەرەوە (1917) كە یەكەمین شۆڕشی كرێكارانی دنیایەو سەركەوتووەو درێژەی كێشاوە، هەتا دەگاتە دووەمین شۆڕشی سەركەوتووی دنیا، دووجۆر شۆڕش لەیەك قۆناغدا (1917-1918)و (1946) سەركەوتنی بەدەستهێناوە. شۆڕشێك كە شۆڕشی كرێكاران‌و زەحمەتكێشان‌و سەربازە شۆڕشگێڕەكانی روسیایەو بە شۆڕشی ئۆكتۆبەر بەناوبانگە‌و لینین‌و حزبی بەلشەوی رابەرایەتیان دەكردو شۆڕشی دووەمیش، شۆڕشی درێژخایەنی چین، كە ماوتسی تۆنگ رابەرایەتی دەكرد، ئەمەش دوو ئەزمونی هەر گەورەی چارەنوسسازن لەمێژووی سیاسی مرۆڤایەتیدا، كە هەردووكیان بەدووجۆر كاریگەری لەسەر هاوكێشە سیاسییەكانی ئاستی دنیا‌و كرێكاران، زەحمەتكێشان‌و شۆڕشگێڕەكانی دنیا هەبوو. ئەوە روسیا، ئەوەی چینیش، كاریگەری لەسەر خەباتی گەلانی ژێر دەستەو داگیركراو هەبوو، كە شۆڕشی چەكدارییە. یەكێكیان لەشارەكان رادەپەڕێت، ئەوتریشیان لەشاخەكان شۆڕش دەكات، هەردوو حزبەكە لەروسیا و لەچین، یەكەم بەهۆی جەنگی یەكەم‌و دووەمیش بەهۆی جەنگی دووەمەوە، توانیان قەیرانەكان بقۆزنەوەو سەركەوتنی گەورە بەدەستبهێنن.
وتیشی: بەدرێژایی مێژوو، سیاسەت پێچاوپێچی زۆرە. یەكەم، كە شۆڕشی ئۆكتۆبەرە كەوتە ناو پێچاوپێچێكی گەورەی مێژوویی، هەم بەهۆی هەڵەی ناوخۆ، هەم بەهۆی پیلانی دەرەكی، شۆڕشەكەیان بەرەو لادان‌و بادان بردو تووشی كێشەی گەورەیان كرد. لینین بەهەموو مەزنێتی خۆی، كە پیاوێكی ئێجگار گەورەبوو، لەو گەورەتر لەكۆتایی سەدەی نۆزدە، هەتا چارەكی سەدەی بیستەم، لەمێژوودا نەبووە، بەڵام هەڵەی كردو هەڵدێرا.. 
رونیشیكردەوە: هەڵەكەشی ئەوەبوو، كە هاتە سەر دەسەڵات‌و دەمەوێ‌ بڵێم: دەسەڵات لەحزبی شۆڕشەوە چی لەحزبی شۆڕشگێڕ دەكات؟ كە هاتە سەر دەسەڵات، لەبری ئەوەی پرۆسە سیاسییەكەی دیموكراسی بباتە سەر، وتی: كاتێتی سۆشیالیزم دەسەپێنین‌و نایدەین بە بۆرجوازی. مادام دەسەڵاتەكە هی خۆمانە، با سۆشیالیزم بونیادبنێین. بۆ بیدەین بەچینەكەی دژی چینی كرێكاران، كە سەرمایەدارییە! هەڵە گەورەكەش لێرەوە دەستپێدەكات. لەبەرئەوەی كرێكاران لەئاستی بەڕێوەبردنی دەوڵەتی سۆسیالیستی نەبوون، سەرەنجام وردە وردە بیرۆكراتیەت، مشەخۆر، گەندەڵ لەروسیا دروستبوو، ناوەرۆكی ئەو شۆڕشە مەزنە، كە یەكەمین شۆڕشی دیموكراسی سۆسیالیستی شۆڕشگێڕ بوو لەدنیادا، شكستیخوارد‌و سەرەنجام ستالین هاتە سەر حوكم، كە دیكتاتۆر و خوێنڕێژ بوو. تا ئەو شۆڕشە مەزنە بوو بەشۆڕشێكی گەندەڵ، بیرۆكراسی، دواكەتوو. هەموو وڵاتانی تری دنیای دیموكراسی لەهەموو بوارێكەوە سەركەوتنیان بەدەستهێنا‌و روسیاش دواكەوت‌و لەئەنجامدا بینیمان نە یەكێتی سۆڤیەت‌و نە ئۆرۆپای رۆژهەڵات‌و نەهاوپەیمانی وارشۆ، كە گەورەترین هاوپەیمانی دنیا بوو لەڕووی سەربازییەوە، كە دەیتوانی هەموو ئەمریكا‌و ئۆرۆپا‌و دەوڵەتە سەرمایەدارییەكان لەناوببات بەچەكی ئەتۆمی، كەچی بەدوژمنە ناوخۆییەكانی خۆی لەناوچوو، كە گەندەڵی، مشەخۆری، دزیی‌و تاڵانییە. تا لەساڵی (1987 و 1988) لەماوەی ئەو دووساڵەدا هەموو ئۆرۆپای رۆژهەڵاتی‌و روسیاش كۆتاییانهات‌و هەڵوەشانەوە. ئەگەرچی بەپیاوی نەخوێندەوار رەوتی مێژوو ناگۆڕێت، بەڵام كاتێك لەناو خۆتدا گەندەڵ بویت، ئەوكاتە بەرشەشەبایەكی كەم لەناودەچیت.
شۆڕشی دووەم، شۆڕشی چینە، ئەو شۆڕشەی لەدوای (23) ساڵ خەباتی چەكداریی‌و لەسەردەمی ماوتسی تۆنگ، لایەنیكەم لەو ماوەیەدا شەش ملیۆن شەهیدان داوە، بەڵام دیسان ئەم شۆڕشە بەهەڵەی خۆیی‌و ماوتسی تۆنگ بەگەورەیی خۆی، كە دێنە سەرحوكم دەڵێت: ئێمە وڵاتێكی جوتیاری دواكەوتوو، بەرەو سۆشیالیزم دەسەڵات دەبەین بەڕێوە. لەساڵی (1957)دا دەڵێن سۆشیالیزممان دامەزراند، رەنگە لەپێنج ساڵی داهاتوو بەرەو كۆمۆنیزم بڕۆین، بەڵام ئێستا كە حەقیقەتەكان دەردەكەون، ئەوەیە كە لەساڵی (1957)ەوە هەتا (1961-1962) زیاتر لە چل ملیۆن جوتیاری چینی لەبرساندا مردوون! گەندەڵییەنكی ئێجگار فراوان و برسێتییەكی زۆر بڵاو ببۆوەو هەر ئەو ماوتسی تۆنگە، باشترین هاوڕێكانی خۆی لەئەندامانی سەركردایەتی ‌و مەكتەبی سیاسی حزبەكەی، بەناوی شۆڕشی رۆشنبیری، دادگایی كرد. خەڵكیش كە بەسۆز بەدوای سەرۆكەكەیان كەوتبوون، بەڵام دەرونی خەڵك ‌و رای گشتی زۆرجار بەهەڵەدا دەچێت، هەروەك زۆر خۆپیشاندانی گەورە لەمێژوودا بەهەڵە روویداوە، راپەڕینی گەورە لەمێژوودا رویداوە، بەڵام دواتر دەركەوتووە ئەم بەپیلان بووە، یان بڕیارێك بەهەڵە دراوەو كاریگەریشی لەسەر رایشگی زۆر بووە. بەڵام سەرەنجام هەمیشە ئەوە ساغدەبێتە كە بەهەڵە رێگە بگیرێتەبەر،  ئەنجامەكەی شكستە.
وتیشی: ئەو چینە گەورەیە، لەخەباتی شۆڕشگێڕێتیدا، شكۆی شۆڕشگێڕێتیان لەمێژوودا تۆمار كرد، بەڵام كە هاتنە سەر دەسەڵات، دەسەڵاتیان زۆر خراپ بەكارهێنا‌و بەتوندڕەوانەش دەیانویست دەسەڵاتەكە بپارێزن، سەرەنجام چل ملیۆن مرۆڤ تیاچووە، لەسەدا هەشتای بەرهەمهێنانی چین هەرەسیهێناوە‌و رونیكردەوە:
ئەو شۆڕشە رۆشنبیرییە، بەو كارەساتەی خوڵقاندی، یەكێك لەوانەی گرتیان زیندانیان كرد، لەناو شەقامەكانیشدا هێلكەی بۆگەنیان تێدەگرت‌و هوهایان لێدەكێشاو دەیانوت روو ڕەشە لەمێژوودا، كەسێك بوو كە ئەندامی مەكتەبی سیاسی بوو بەناوی (تینگ سیاو پینگ). دوای ئەو سزادان‌و شكاندنی كەسایەتی‌و ئەو هەموو درۆو دەلەسەیەی بۆیان هەڵدەبەست، لەماڵێك دەستبەر دایاننا! كاتێك لەساڵی (1976) ماوتسی تۆنگ دەمرێت، كەس نیە جێگەی بگرێتەوە، بۆیە دەچن (تینگ سیاو پینگ) دەهێننەوەو پێدەڵێن: دەبێ‌ ئەم حزبەو وڵاتە رزگار بیت. ئەویش لەماوەی دە ساڵدا، هەموو ئەو كێشانەی چارەسەر كردو نەگەیشتە پانزە ساڵ، چینی گەیاندە ئاستی ئەمریكا بۆ ململانێ‌. ئێستاش چین لەئابوری، لەتەكینك‌و تەكنەلۆجیا زەبەلاحەو بازاڕی ئابوری هەموو جیهانیشی داگیر كردووە.
لێپرسراوی دەستەی كارگێڕی، ئاماژەشی بۆ ئەوەكرد، كە: چین بە بەكارهێنانی هێزی نەرم، نەك هێزی تەكنەلۆجیا‌و چەكی ئەتۆمی، توانیوێتی بازاڕی ئابوری هەموو جیهان داگیر بكات. ئەو هێزە نەرمەش، هێزی كەلتور، ئەقڵ، هونەر، كەلەپورە. هەروەك هەموو تاكێكی چینی، بەئاستی ئەقڵ‌و تێگەیشتنی خۆی، تاكێكی بەرهەمهێنە لەو وڵاتەدا. بۆیە بەكارهێنانی هێزی گەل، لەشۆڕشدا بەقارەمانێتی دەكرێت‌و لەحكومەتیشدا بەداهێنان، بە ئەقڵ‌و تیگەیشتن دەكرێت.
لەدرێژەی دیدارەكەیدا، مەلا بەختیار، ئاماژەی بۆ ئەوەكرد، كە گێڕانەوەی ئەو دوو نمونەیە، كە گەندەڵی‌و خراپ بەكارهێنانی دەسەڵات‌و نەبونی ئازادیی‌و چاودێری لەمافیاكان‌و پیاوكوژەكان چی لەشۆڕشی ئۆكتۆبەر كردو توندڕەوایەتی لەسەپاندنی سۆشیالیزم لەچینی دواكەوتودا‌و سەرەنجام قەڵاچۆكردنی هاوڕێكان بەناوی پاراستنی شۆڕش‌و سیاسیەتی هەڵەبەكارهێنان، پیلانگێڕان‌و پڕوپاگەندەكردن بۆ هاوڕێ‌و هاوسەنگەرەكان، تەنانەت بۆ رابەرێكی وەك ماوتسی تۆنگ ‌و ستالینیش نەچووە سەر لەمێژوودا! ئەمانەش هەمووی دەرسی گەورەی مێژووین بۆ ئێمە وەكو كورد. كە میللەتێكین، لەهەر چوار پارێزگاكەی كوردستان، هەتا بیست ساڵی تریش ناتوانین ئاسەواری كیمیاباران‌و ئەنفال‌و بەدبەختییەكان لەكۆڵ بكەینەوە‌و ئێستاش بەهەزاران هەزار ژن‌و مناڵ‌و كەسوكاری ئێمە، رەشپۆشن‌و چاوەڕێی گەڕانەوەی ئازیزانیانن! كە ئێمە هێشتا كۆمەڵێكین لەپرسە‌و بەدبەختیداین‌و نە برینی جەستەو نە برینی دەرونمان ساڕێژ نەبووە‌و وتی: 
ئەگەر بەراوردمان بكەن بەچین، بە روسیا و بەدەوڵەتەكانی وەكو ۆخمان لەرۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئەوە جەزائیر چی بەسەرهات، وڵاتی یەك ملیۆن شەهید، كە حزبەكە لێیقەوما، خێزانی شەهیدێك بەرگری لێنەكردن، یەك نەوەی ئەو شۆڕشگێڕانەی كە ملیۆنێك شەهیدیان بەخشی، بەرگریان لەو حزبە نەكرد، چونكە كە متمانە لەدەستچوو مەترسیدارە. چونكە هیچ شتێك وەك متمانە نییە. ئێمە كارەساتی هەركاریمان بەسەردا هات، متمانەمان مابوو، هەڵساینەوە. دیهات راگوێزرا، متمانەمان مابوو هەڵساینەوە. راگواستن بۆ باشوری عیراق دەستیپێكردو زیاتر لەسێ‌ سەد هەزار كورد راگوێزرا، بەڵام متمانەمان لەناو میللەتەكەدا هەبوو، هەڵساینەوە، كیمباران دەستیپێكرد، متمانەمان هەبوو هەڵساینەوە. ئەنفال دەستیپێكرد، متمانە هەبوو هەڵساینەوە. خەڵك بەهۆی ئێمەوە لەدیهات دەردەكراو دەبرانە ناو ئۆردوگا زۆرەملێكان، چونكە متمانە لەناو ئێمەو ئەو خەڵكەدا هەبوو، كەچی لەناو ئۆردوگاكان، نانیان ‌و پارەشیان بۆ دەناردین‌و رێكخستنیان بۆ دەكردین! چونكە متمانەمان لەدەستەنەدا. لەكۆچدا گەورەترین كارەساتمان بەسەرداهات، ئەگەرچی خۆشمان هەڵەمان هەبوو. تاڵانی شتێكی زۆر قێزەوت بوو لەكاتی بەرەی كوردستانیدا، شەرمەزارترین دیاردە، دیاردەی تاڵانی بوو، بەڵام ئەوەشمان تێپەڕاند، پەرلەمان‌و حكومەتمان دامەزراند، شەڕی ناوخۆمان توشبوو وەك یەكێتیی، عیراق، ئێران‌و توركیاش هاتنە سەرمان، شەڕمان لەگەڵ پارتی‌و بزوتنەوەی ئیسلامی‌و دوایش لەگەڵ ئەنسار ئیسلام‌و جوندئیسلام بوو، هەموو ئەمەش شەڕە، بەڵام چونكە متمانەمان لەدەستنەدا، لەهەموو ئەو كارەساتانەی بەسەرماندا هات، یەكێتی هەڵدەسایەوەو دوا هەڵسانەوەشمان كە دەبوایە لەسەدا هەشتا لەناوبچین (31)ی ئاب بوو، بەڵام هەڵساینەوەو متمانەمان لەدەستنەدا. چونكە متمانە ویژدانە، بڕوایە، هێزی مەعنەوییە. بەڵام پارە چڵكی دەستەو دەڕوا! چەك‌و بابەتەكانی تر ئەمڕۆ نەدرێ‌، بەڵام رۆژێكی تر دابینی دەكەیت، بەڵام بەپێچەوانەوە متمانە هەموو رۆژێك، هەموو قۆناغێك‌و لەهەموو دۆخێكدا ناتوانی دابینی بكەیت. حزبی گەورە هەیە كە متمانەی میللەت‌و رای گشتی دۆڕاندووە، كۆتایهاتووە لەمێژوودا. بۆیە هەڤاڵان ئێوە كە لەحكومەتدان‌و بێگومان ئەم حكومەتانەی ئێمەش سەرەنجامی هەڵەی زۆر ئێستا وایلێهاتووە، كە ئێستا لەسەدا پەنجای میللەتەكە دەچێت بۆ دەنگدان‌و لەهەڵبژاردن دەتەكێتەوە. بەڵام متمانە لەدەستدانی لەسەدا پەنجا بۆ میللەتێكی بەدبەختی وەكو ئێمە، كە هێشتا دوژمنمان زۆرە، ناوچەكە گەمارۆدراوین، دڵنیانین لەهیچ وڵاتێكی دەوروبەرمان، لەئەمریكا‌و نەتەوە یەكگرتووەكان بڕیارێكی ستراتیژی دەستەبەری چارەنوسی كورد‌و مافی دیموكراسی كورد لەهیچ بەشێكی كوردستان نەدراوە، لەعیراق شیعە حاكمە‌و ئەگەر بەدیلی شیعە سوننە بێ‌، ئەوا سوننەمان تاقیكردۆتەوە لەمێژوودا، ئەوەش دەروبەرمان‌و تارمایی جەنگێكی گەورە هەیە، ئەگەر بەرپا ببێت تەڕو وشك پێكەوە دەسوتێ‌. بۆیە دەپرسم ئەم حكومەتەی ئێمە چۆن ئەو لەسەدا پەنجایەی متمانەی لەدەستیداوە، دەیگێڕێتەوە؟ بەگوتار، بە قسە، بەشەڕ، لەكاتێكدا میللەت تەنها گوێدەداتە ئەوەی پاشكۆی موچەو پرۆژەكان‌و خزمەتگوزاریی‌و ئاوەدانییەكان‌و خۆشگوزەرانی چاسەر دەكەیت، یان نایكەیت؟ چونكە ئێستا چاو لەدەموچاوەكان دەنوقێنن، كێ‌ خزمەتی بكات، كێشەكانی چارەسەر بكات، متمانەی میللەتەكە لەدەستنەدات هەر كەسێك بێت، ئەمە لای ئەوان تێكۆشەرە! بۆیە ئومێدەوارم ئەم حكومەتەی ئێمە، لەو حەقیقەتە تێبگات، كە ئەمە دواهەمین ساڵانی حوكمڕانییە بۆ متمانەی حزبەكان، حكومەت هەردەمێنێ‌، بەڵام متمانەی حزبەكان، چارەنوسی بەستراوە بەسەركەوتن‌و سەرنەكەوتنی ئەم كابینەیەو ئەم پەرلەمانەوە. چونكە ئەم كابینەیە نەتوانێ‌ خزمەتەكان، بەردەوام بێ‌‌و كێشەكان چارەسەر بكات‌و دڵنیایی بدات بەهاووڵاتی، بەدڵناییەوە پێتاندەڵێم، متمانەیەكی زۆر دەدۆڕێنین‌و بەئاسانیش هەڵناسێتەوە. چونكە ئەم میللەتە (28) ساڵە بەرگەی ئێمە دەگرێت‌و چوارساڵی تریشمان هەیە.
بۆیە ئومێدەوارم ئەم قسانەی من بەهەند وەربگرن‌و لەشوێن‌و كاری خۆتان، راستگۆ بن لەگەڵ میللەتەكەماندا.

   

 

بابەتی زیاتر

نوێترین هەواڵەکان

بیروڕا

سۆشیال میدیا

گەلەری

کەشو هەوا

زۆرترین سەردانکراو