عەتا كەریم

سانتلیگۆ شۆكێكی دیكەی قەوارەكان

  2018-05-17 19:10      467 جار بینراوە        کۆمێنت

ئەنجامی هەڵبژاردنی 12ی ئایار زۆرێك لەقەوارەو هاوپەیمانێتییەكانی تووشی شۆك كردووە، شۆكێكیان بۆ هەڵكشان و شۆكێكیش بۆ داكشانی دەنگەكانە، بەڵام شۆكی راستەقینە كاتێك دەبێت كە ڕێژەی دەنگەكان بەپێی سیستمی سانتلیگۆی هەمواركراو دەگۆڕدرێن بۆ كورسی.
سیستمی سانتلیگۆ قەبارەی ناڕەزایی لەنێو زۆرینەی (212) قەوارەو هاوپەیمانێتییەكەی بەشداربووی كێبڕكێ پڕۆسەكە زیاددەكات، ئەم سیستمە لەقازانجی ئەو هێزو قەوارانە دەبێت كەزۆرینەی دەنگەكان مسۆگەر دەكەن، هاوكاتیش كەمیی بەشداریی ڕێژەی دەنگدەرانیش جارێكی دیكە بەچانسی هێزە گەورەكان دەكەوێتەوە، بەو پێیەی لەكۆی زیاتر لە 24 ملیۆن دەنگدەر، نزیكەی 10 ملیۆن و 800 هەزار كەس دەنگیان داوە كە دەكاتە 44.50%..
ئەم یاسایە كە لە سەرەتای مانگی ئابی 2017 هێنرایە هۆڵی ئەنجومەنی نوێنەرانەوە بەسپۆنسەری هێزەگەورەكان بوو، بەڵام لەهەموارێكی كەم لەماددەی 12ی جێمشتومڕدا كرا، ئەویش بەدابەشكردنی دەنگی هەر حزبێك بەسەر ژمارە (1.7) لەبری (1.9)، كە ئەوەش لەبەرژەوەندیی ئەو حزبە گەورانەشدا دەبێت كە زۆرترین دەنگ بەدەستدەهێنن لەكاتێكدا ئەو دەنگانەی حزبە بچووكەكان بەدەستیان دەهێنن دەدرێنەوە بەحزبە گەورەكان و ئەو پێشنیازەش رەتكرایەوە كە هێزە بچووكەكان ژمارە 1.4 خستەڕوو بۆ ئەوەی بتوانن كورسیی پەرلەمان بەدەستبهێنن.
پێشتر لە هەڵبژاردنی 2010دا، حزبەكان ڕێككەوتن لەسەر ئەوەی عێراق بكرێتە 18ی‌ بازنەی هەڵبژاردن لەبری یەك بازنە، هەرچی سیستمی لیستی كاندیدەكانیشە ئەوا نیمچەكراوە بوو كە دەنگدەر دەتوانێت یەك كاندید هەڵبژێرێت، بۆیە دوور نییە لەدوای شۆكی ئەنجامەكان، دووبارە هەمواركردنەوەی یاخود گەڕانەوە بۆ شێوازی نیمچەكراوە بێتەوە ئاراوە.
هەرچەند لەهەڵبژاردنی مانگی نیسانی 2012ی ئەنجومەنی پارێزگاكانی عیراق سیستمی سانتلیگۆ تاقی كرایەوەو سوودی هەبوو بۆ ئەو لیست و قەوارانەی كە بچووكن یاخود بەشی كورسییەك دەنگیان هێناوە، بچنە ئەنجومەنەوە، بەڵام ئەمجارە سیستمە هەمواركراوەكە كە لەپرۆسەی هەڵبژاردنی ئایاری 2018دا كاری پێدەكرێت، دەبێتە بەربەستی فرەیی لەنوێنەرانی عێراق، كە مەترسییە بۆ هێزە بچووكەكان و فرەیی سیاسیی لەعێراق و زاڵكردنی هێزە گەورەكانە كەزیاتر باڵ بەسەر جومگەكانی دەسەڵاتی یاسادانان و جێبەجێكردندا بگرن، كە ئەوانیش زیاتر هێزو رەوتە مەزهەبییە شیعییەكانن، ئەنجامە بەراییەكانیش سیمای سەرەتایی دەرخستووە، كە ئەركی دیموكراسیی لەعیراقدا قورستر دەكات، بەو پێیەی تا ئێستا ئاستەكەی بە نەبوو ئەژماردەكرێت.
سانتلیگۆی هەمواركراو هێزو قەوارە سیاسییە كوردستانییەكانیش بەهەمانشیوە دەخاتە بەردەم شۆك، چونكە لەبەرژەوەندیی هێزە سەرەكی و مامناوەندەكان دەبێت و بەتایبەتی یەكێتیی و پارتی زۆرترین كورسیی مسۆگەر دەكەن و ئەو قەوارانەی پێشتر ناتوانن وەك پێشوو، ببنە خاوەنی كورسی.
بەگوێرەی سیستمی سانتلیگۆی هەمواركراو كەبۆ خولی چوارەمی ئەنجومەنی نوێنەران پەیڕەو دەكرێت، لەهەنگاوی یەكەمدا دەنگە بەدەستهاتووە دروستەكانی قەوارەكان دابەشی (1.7) دەكرێت، هەنگاوی دووەمیش دەنگەكان دابەشی ژمارە تاكەكانی (3-5-7-9-11…) ژمارەی كورسیی دیاریكراوی بازنەی پارێزگاكە دەكرێت، بەڵام ئەگەر بەبێ هەموار سانتلیگۆ پەیڕەو بكرایە ئەوا ڕێژەی (1.6 یان 1.4) بەسەر ژمارەی دەنگی قەوارەكاندا دابەشدەكرا، ئەوكات فرەیی نێو پەرلەمان و مافی كورسیی هێزە بچووكەكانیش دەپارێزرا، بۆیە كاریگەرییە خراپەكانی سانتلیگۆی هەمواركراو لەئایندەی پرۆسەی سیاسیی و حوكمڕانیی عیراق و هەرێمیش دەردەكەون.
ئەم سیستەمە كێشەی لەگەڵ لیستی داخراوو لیستی كراوەی حزبە بەشداربووەكان نابێت، هەرچەند رەخنەی ئەوەی لێ دەگیرێت كە زیاتر لەبەرژەوەندیی حزبە گەورەكانە، بەڵام بەهەمواركراویی زۆر زیاتر خزمەت بەحزبە گەورەكان دەكات و گەورەتریشیان دەكات، سەرباریش هاووڵاتییان لەبەشداریی پرۆسەكە دەتەكێنێتەوە، وەك چۆن لەم خولەدا نزیكەی 24 ملیۆن كەس مافی دەنگدانی هەبوو، بەڵام نزیكەی 10 ملیۆن و 800 هەزار كەس دەنگیان داوە! كە دەكاتە ناڕەزایی و بێمتمانەیی خەڵك بۆ گۆڕانكاریی لەپرۆسەی سیاسیدا، كە دیوێكی دیكەیشی دوور كەوتنەوەیە لەپرۆسەی دیموكراسیی كە بنەماكەی لەهەڵبژاردنەوە سەرچاوە دەگرێت.

 

وتاری زیاتر

شەڕ لەگۆڕەپانی ئەلیكترۆنیدا!‬ عەتا كەریم
2020-09-19 17:45      44 جار بینراوە

ئەگەر مووچەخوراوان یەكگرن!‬ عەتا كەریم
2020-05-22 15:48      106 جار بینراوە

لە مەركەزی بترسن‬ عەتا كەریم
2020-05-09 15:13      124 جار بینراوە

هەڵەكە لەكوێدایە؟‬ عەتا كەریم
2019-02-27 10:10      224 جار بینراوە

جریوە لەسەر پشتی فیل!‬ عەتا كەریم
2018-08-16 17:36      369 جار بینراوە

جووتپایەی داڕووخاو!‬ عەتا كەریم
2018-08-09 14:08      312 جار بینراوە

ته‌ندروستی له‌ چنگی بازرگاندا!‬ عەتا كەریم
2018-07-28 12:46      230 جار بینراوە

لیرەو دەمیرتاش و میراڵ!‬ عەتا كەریم
2018-05-30 13:58      291 جار بینراوە

ماراسۆنی حكومەت و جەدەلی تەزویر!‬ عەتا كەریم
2018-05-23 13:09      355 جار بینراوە

كەركوك بردیەوە‬ عەتا كەریم
2018-05-15 12:31      317 جار بینراوە


كەركوكیان بەنەوتەوە گەرەكە!‬ عەتا كەریم
2018-05-02 16:17      327 جار بینراوە


كورد چ جۆرە گەمەكارێکە؟‬ عەتا كەریم
2018-04-11 15:56      279 جار بینراوە

عەفرین كەوتن و سەركەوتن!‬ عەتا كەریم
2018-03-21 13:00      280 جار بینراوە

هەڵەبجە قوربانیی بێبەڵێنی‬ عەتا كەریم
2018-03-14 12:19      390 جار بینراوە

نەوەی یاخی!‬ عەتا كەریم
2018-03-06 20:29      378 جار بینراوە

دۆڕانەكانی ژێر بەڕە!‬ عەتا كەریم
2018-01-17 12:22      610 جار بینراوە

لێكترازاوی بەردەم بەغدا!‬ عەتا كەریم
2018-01-09 10:18      412 جار بینراوە

كورد لەبەرگی داعش دا‬ عەتا كەریم
2017-12-12 19:23      516 جار بینراوە

شەڕی گەندەڵكارە گەورەكان‬ عەتا كەریم
2017-11-21 13:40      502 جار بینراوە

مام و رەخنە و رۆژنامەنووس‬ عەتا كەریم
2017-10-10 17:30      504 جار بینراوە

نوێترین هەواڵەکان

بیروڕا

سۆشیال میدیا

گەلەری

کەشو هەوا

زۆرترین سەردانکراو