د.سەردار عەزیز

پێکەوەبوونی پەرلەمانی، پێکەوەبوونی تیرۆر

  2019-09-07 21:33      146 جار بینراوە        کۆمێنت

هەوڵی داخستی پەرلەمانی بەریتانی بۆ ماوەی چەند هەفتەیەک لەلایەن بۆریس جۆنسنەوە، وروژانی زۆری دروستکردووە لەدەوری. لێرەدا بەهیچ شێوەیەک ئامانجم ئەوە نییە کە دەربارەی ئەو رووداوە بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ بدوێم، بەڵکو وەک رووداوێک بەکاری دەهێنم بۆ قسەکردن لەخەسڵەتێکی تایبەتی پەرلەمان، کە جۆری پێکەوەبوونییەتی. بۆریس دەیەوێت پەرلەمان دابخات بۆ ئەوەی دەنگیان نەهێڵیت. ئەمە دەکات چونکە دەنگی پەرلەمان جیاوازە لەدەنگی ئەو یان خواستی ئەو. ئەم دیاردەیە ناچارمان دەکات بپرسین: ئایا کاتێک کە دوو پایەی دەسەڵات، لەهەناوو سیستەمی پەرلەمانیدا ڕووبەڕووی یەکتر بوونەوە، ئایا بێدەنگکردن ڕێگای گونجاوە بۆ تێپەڕاندنی دۆخەکە؟ دەمەوێت لێرەدا بەراوردێک بکەم لەنێوان پێکەوەبوون بە بێدەنگی لەگەڵ پێکەوەبوون بەدەنگەوە. نووسەری فەرەنسی ژان پۆل سارتەر لەکتێبی ڕەخنەی عەقلی دیالیکتیکی باس لەپێکەوەبوون دەکات بۆ ئەنجامدانی چالاکی ڕاستەوخۆ. چۆن گروپێک پێکەوەبوونیان یان برایەتییان، فراتێرنیتی، بونیاد دەنێن، لەپێناو ئەنجامدانی کارەکانیان. لای سارتەر دوو جۆرە پێکەوەبون هەیە، یەکێکیان دۆخەکە خەڵکێک پێکەوە دەبەستێت. بۆ نموونە کاتێک لەمیانەی خۆپێشاندانێکدا جەماوەر هەموو بە هورژم بەرەو جێگایەک دەڕۆن، حەماسەت بەرزدەبێتەوەو پێکەوە هێرش دەکەن بۆ ئەو شوێنە، وەک چۆن لەکەوتنی باستیل ڕوویدا لەسەردەمی شۆرشی فەرەنسیدا. ئەم پێکەوەبوونە، جەماوەرییە، کاتیە، درێژخایەن نییە، خەسڵەتی هەرە سەرەکی ئەوەیە کە تاکەکان لەساتەوەخت و جێگایەکی تایبەتدا دەبن بەیەک. جۆری دوەمی پێکەوەبوون، پێکەوەبوونە لەسەر بنەمای پەیمان یان سوێند، بە فەرەنسی ئەسێرمانتێ. دیارە بنەمای سوێندخواردن ئەوەیە کە ئەگەرهاتو کەسێک خیانەتی کرد ئەوا سزا دەدرێت. بەم پێیە بنەمای سەرەکی ئەم جۆرە پێکەوەبوونە تیرۆرە یان تۆقاندن. ڕوونە کە لەجۆری پێکەوەبوونی لەمجۆرەدا بۆ ئەوەی سەری خۆت لەدەست نەدەیت، وەها باشە زمانی خۆت بگریت. وەک لەگەرمیان دەڵێن، دەم بوەستێ سەر سڵامەتە. بەڵام پێکەوەبوون پەرلەمانی جیاوازە. پێکەوەبوونی پەرلەمانی پێکەوەبونە لەسەر بنەمای قسەکردن. هەرچەندە قسەکردنی ئەندامان لەهۆڵی پەرلەماندا، ڕاستەوخۆ بەرامبەر یەکتر نییە، بەڵکو دەبێت ئاراستەی سەرۆکی پەرلەمان بکرێت، ئەمەش لەبەر هۆکاری تایبەتی خۆی. پەیوەندی پەرلەمانی بەڕووداوەوە پەیوەندی پەرچەکرداری نییە. بەڵکو پەیوەندی پەرلەمانی بەڕووداوەوە پەیوەندییەکی وەڵامدانەوەیە. بۆ ئەوەی گفتوگۆ هەبێت لەنێوان ئەندامە جیاوازەکان و قسە بکرێت لەمیانەی پێکەوەبوون بەجیاوازەوە، ئەوا دەبێت ڕێزو ڕێسا لەئارادابێت. بۆیە ڕێسای پەرلەمانی بەم جۆرەیە. دیارە ئەم خەسڵەتە بێ ڕەخنە نییە. لەدوانزەی دوانزەی ساڵی ١٩٩١ لەدوا وانەی ئەو ساڵەی دەربارەی دەوڵەت فەیلەسوفی فەرەنسی پیێر بۆردیو، ئەم پێکەوەبوونە دەنگی و گفتوگۆیە لەهەناوی پەرلەماندا بەیاری ناودەبات و لای ئەو پەرلەمان بەهەمان شێوەی تەلەفزیونە، چۆن لەکاتی ئامادەبوون لەبەرنامەیەکی تەلەفزیونیدا، پێشکەشکارێک داوات لێدەکات کە لە سی چرکەدا ڕاڤەی یەکێک لەقەیرانە ئاڵۆزەکان بکەیت. تۆش لەوەڵامدا هەندێک قسەی سواو دەڵێیت و بەرنامەکە بەسەلامەتی کۆتایی دێت. دیارە بێگومان ڕەخنەکەی بۆردیو لەوەیە کە گفتوگۆ زیاتری دەوێت. ئەمە خاڵی جیاکەرەوەی دیموکراسی و دیکتاتۆریەتە. لەدیکتاتۆریەتدا پرۆسەکە بەم شێوەیە: فەرمانێک هەیە، بێدەنگ بە و ئەنجامی بدە. لەدیموکراسیدا، بۆت هەیە قسەی لەسەر بکەیت و بگەیتە سازان. ئەوەی لێرەدا مایەی سەرسوڕمانە ئەوەیە کە جەماوەر دژ بەدیموکراسییە. یان دژ بەدیموکراسی نوێنەرایەتییە، چونکە جەماوەر گفتوگۆو دەنگی ناوێت، کرداری دەوێت بەخێرایی. بۆیە وەک ئەمڕۆ لەدونیادا دەیبینین هەتا زیاتر خەڵک ڕاستەوخۆو ناڕاستەوخۆ بەشداری سیاسەت بکەن، دیموکراسی لاوازتر دەبێت. ئەمەش وەستاوە لەسەر فریودان، باوەرهێنان با سادەیی، بێ پشوویی، سەرئەنجام دیکتاتۆرییەت.

وتاری زیاتر

گەڕانەوەی لێڤایەسانی روسی‬ د.سەردار عەزیز
2020-07-13 18:21      20 جار بینراوە


قوڵتر لە قەیران‬ د.سەردار عەزیز
2020-07-08 11:05      50 جار بینراوە

تورکیاو تیورەی زەلکاو‬ د.سەردار عەزیز
2020-07-05 18:04      33 جار بینراوە



تورکیاو کورد: چی دەگوزەرێت؟‬ د.سەردار عەزیز
2020-06-28 11:27      40 جار بینراوە

هێرشی تورک و دوو سەرنج‬ د.سەردار عەزیز
2020-06-27 15:04      30 جار بینراوە

چین و ئەمریکاو کورد‬ د.سەردار عەزیز
2020-06-22 14:47      59 جار بینراوە

عوسمانییەت: بە ئاشتی، بە شەڕ‬ د.سەردار عەزیز
2020-06-21 11:45      38 جار بینراوە

گەوجاندنی پۆستمۆدرێن‬ د.سەردار عەزیز
2020-06-17 19:23      48 جار بینراوە

هێرشەکانی تورکیا‬ د.سەردار عەزیز
2020-06-15 16:53      55 جار بینراوە

دانوستانی عیراق و ئەمریکا‬ د.سەردار عەزیز
2020-06-14 00:03      69 جار بینراوە

ئەمریکاو عیراق، دانوستان‬ د.سەردار عەزیز
2020-06-07 19:19      60 جار بینراوە

ساتە کیسنجەرییەکان!‬ د.سەردار عەزیز
2020-06-01 20:24      63 جار بینراوە

٢٨ ساڵە/ ٢٨٠ ساڵ‬ د.سەردار عەزیز
2020-05-25 16:18      87 جار بینراوە



لەستایشی لامەرکەزیدا‬ د.سەردار عەزیز
2020-05-16 18:45      71 جار بینراوە

کۆرۆنا چۆن دەمانگۆڕێت؟‬ د.سەردار عەزیز
2020-05-04 15:51      79 جار بینراوە

بای بای حوکمداری ئاسان‬ د.سەردار عەزیز
2020-05-02 15:52      107 جار بینراوە

دێوی حوکمڕانی‬ د.سەردار عەزیز
2020-04-28 21:12      94 جار بینراوە

حەنین بۆ بەغدا‬ د.سەردار عەزیز
2020-04-27 19:13      105 جار بینراوە

بۆچی روسەکان لەسوریان؟‬ د.سەردار عەزیز
2020-04-25 23:31      79 جار بینراوە


ئەفیونی کشتوکاڵ‬ د.سەردار عەزیز
2020-04-24 17:55      85 جار بینراوە


شەڕی ناوخۆی کوردی!‬ د.سەردار عەزیز
2020-04-18 21:13      104 جار بینراوە

ئۆراسیا و شوناسی كوردی!‬ د.سەردار عەزیز
2020-04-15 13:29      98 جار بینراوە

ئایا چین شەڕ دەکات؟‬ د.سەردار عەزیز
2020-04-13 14:51      92 جار بینراوە

نوێترین هەواڵەکان

بیروڕا

سۆشیال میدیا

گەلەری

کەشو هەوا

زۆرترین سەردانکراو