نیاز سەعید عەلی

یەكێتیی نوێ و كۆسپەكانی بەردەم نوێبوونەوە

  2020-06-01 22:10      87 جار بینراوە        کۆمێنت

یەكێتی لەدوای كۆنگرەی (4)ەوە، وەرچەرخاوە بۆ مۆدێلێكی تازەی پەیكەری رێكخراوەیی و بۆ قۆناغێكی جیاوازی پڕ لەئەرك و ناكۆكیی و ململانێ و بەرەنگاربوونەوە و بەخۆداچوونەوە و دەستپێشخەریی نوێ.
یەكێتیی نوێ لە دوای كۆنگرەی (4)، چەندین پەیام و پرانسیپ و ئامانجی نوێی كردۆتە بەرنامەی كار و بە پراكتیكیی هەنگاوی بۆ ئەنێت، ئەیەوێت (یەكێتیی)ەكی جیاوازتر، لەڕووی كاری سیاسیی و میكانیزمی كاركردن و ناوەندی بڕیار و داڕشتنی هەڵوێست و بەڕێوەبردنی ناكۆكیی و ململانێ، لەناو پرۆسەی سیاسیی هەرێمی كوردستان و عیراقدا پیشانبدات.
مانیفیستۆی (یەكێتیی)ی نوێ
لەناو (یەكێتیی)دا، بەهۆی سەرهەڵدان و كەڵەكەبوون و تەشەنەسەندنی چەندین كێشە و گرفت، رۆژ لەدوای رۆژ لەهەناویدا ئاراستەیەكی رادیكاڵی یاخیی خۆڕسك لەدەركەوتن و لەگەشەكردندا بوو، ئەم ئاراستەیە لەبنەڕەتدا كاردانەوە و دەرەنجامی شێوازی كاركردن و بەڕێوەبردنی تاڕادەیەك خراپی (یەكێتیی) بوو، لەقۆناغی دوای كۆنگرەی (3) ، تاكو سازدانی كۆنگرەی (4).
لەهەگبەی ئەم ئاراستەیەدا، پەیامەكانی نوێبوونەوە و بوژانەوە و دادپەروەریی و گێڕانەوەی هاوسەنگیی و گرتنەبەری سیاسەتی سەربەخۆی دوور لە هەژموون و كاریگەریی و پێگەی دەرەكی، بوونە دیفاكتۆ و پێویستییەكی قۆناغی تازە. ئەوەبوو ئەم ئاراستەیە بووە هێزی زۆرینە و كاریگەر لەسەر رووداوەكانی كۆنگرە .
(یەكێتی) ی نوێ، پێویستە بۆ بەرجەستەكردنی پەیامەكانی ، هەنگاوی جدیی و كۆششی زۆر، لەپێناوی دروستكردنی چەندین گۆڕانكاریی و رووداو و وەرچەرخان بنێت، هەروەها هەڵسەنگاندن و فیدباك بۆ رابردووی خۆی بكات ، خەبات بكات بۆئەوەی خۆی بكاتەوە بە هێزە بزوێنەر و یەكلاكەرەوە و نەخشەداڕێژەكەی رابردوو ، كە لەسەر بنەمای پێویستییبوونی بابەتیی و مێژوویی، چەندین جڵەو و جوومگەی گرنگ و بەهێزی بەدەستەوە بووە و هێزەكانی تر لەدوایەوە بوون ، یان خۆی پەلكێشی ئەكردن.
ئەگەر (یەكێتی) پابەند بێت بە پەیامە نوێكان و پرۆگرامە تازەكەی و كاری جدییان لەپێناودا بكات، ئەوا زەمینەی بووژانەوە و بەهێزبوونی جەماوەریی و گەشەكردنی ئاراستەی گۆڕینی هاوسەنگیی هێز، لەبرەودا ئەبێت ، هەروەها ئەگەر (یەكێتیی) پابەند بێت بە كاركردن بە پەیڕەوی ناوخۆی تازەوە و پشتگوێی نەخات و نەیكاتە قوربانیی ئیجتیهاد و كۆششی تاكە كەسەكان، ئەوا لەلایەك لەڕووی ناوخۆیی و رێكخراوەییەوە تۆكمە و بە دیسپلین ئەبێت و ئەبووژێتەوە، لەلایەكی تریش بە ناڕاستەخۆ ، كاریگەریی و رۆڵی ئەبێت لەزیاكردنی متمانەی جەماوەر بە (یەكێتیی) و پشتبەستن پێی و ئومێد هەڵچنین لەسەری.
مۆدێلێكی نوێی پەیكەری رێكخراوەیی
بەگوێرەی پەیڕەوی ناوخۆی تازەی دوای كۆنگرەی (4)، میكانیزمی كاركردن و ناوەندی بڕیار و دابەشكردنی ئەرك و دەسەڵاتەكان و شێوازی بەڕێوەبردنی ناكۆكیی و ململانێ و داڕشتنی سیاسەت و گەڵاڵەكردنی هەڵوێست، لەناو (یەكێتی)دا، ئەبێت لەڕووی چۆنایەتییەوە زۆر جیاوازتر بێت ، لە قۆناغی پێش كۆنگرەی (4).
لەناو پەیڕەوی ناوخۆی تازە، پەیكەرێكی مۆدێرن و جیاواز هەیە، بۆ دیارییكردنی ئۆرگانەكان و دابەشكردنی ئەرك و بەرپرسیارێتیی و دەسەڵاتەكان، ئەویش بۆ چەندین ئۆرگان و پۆست، كە زۆر جیاوازترە لە پەیكەری هەموو پارتە سیاسییەكانی تری كوردستان و عیراق و وڵاتانی تری ناوچەكە بەگشتی، تەنانەت زۆر جیاوازتر لەڕابردووی خودی (یەكێتی).
ئەم پەیكەرە نوێیە جیاوازتر لەپەیكەرە كلاسیكیی و تەقلیدییەكان، (یەكێتیی) ئەپارێزێت لەهەژموونی گرووپ و دەستەگەریی و تاكڕەویی و سەپاندنی ئەجێندای تاكەكان ؛ بەسەر ئەجێندای گشتیی (یەكێتیی)دا.
لەم پەیڕەوەدا دەسەڵات و ئەركەكان، لەسەر بنەمای پسپۆڕیی ئۆرگان داڕێژراوە، لەم سۆنگەیەوە ئەتوانم بڵێم پەیڕەوی نوێ رێگریی ئەكات لە بەپیرۆزكردنی سەركردەكان و لێپرسراوان و پاوانكردنی دەسەڵاتەكان ، لەخوارەوە بە خاڵ ، ئاماژە بە چەند بڕگەیەكی گرنگی پەیڕەوی ناوخۆ ئەكەم، كە بریتیین لە میكانیزم و رێبازی كاركردنی تازە و جیاواز لەڕابردوو:
1-بەگوێرەی بڕگەی (ئەلف) و (بێ) و (جیم)ی خاڵی (7)ی مادەی (25) ، كە تایبەتە بە ئەرك و دەسەڵاتەكانی ئەنجومەنی سەركردایەتیی، ئەم ئەنجومەنە ئەتوانێت بەشێوەیەكی رەها و بەبێ بێبەرییكردنی هیچ هەڤاڵێك ، هەموو ئەندام و هەڤاڵ و لێپرسراوێكی هەر ئۆرگانێكی رێكخراوەیی ناو (یەكێتیی) ، لەسەرەوە بۆ خوارەوە و هەر ئەندام و لێپرسراوێكی پەرلەمانیی و حكومەتیی لە بەركەوتەی (یەكێتیی)، لەسەر داوای (٣١) ئەندام لەكۆی گشتیی (١٢٤) ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتیی، بانگهێشتی ئەنجومەن بكات بۆ روونكردنەوە لەسەر پرسی گرنگ و لێپرسینەوە لێیان، ئەگەر كەمتەرخەم بووبن و شایەنی سزادان بوون، ئەوا بە دەنگی (2\3)ی ئەندامانی ئەنجومەنی سەركردایەتی ، بەگوێرەی مادەی (12) سزا ئەدرێن ، كە دوایین جۆری سزا تیایدا ، بریتییە لە دەركردن لەڕیزەكانی (یەكێتی).
2-بەگوێرەی خاڵی (8)، لەهەمان مادەی (25)، هەموو رێكەوتنە گرنگەكان و هاوپەیمانێتییەكانی پرۆسەكانی هەڵبژاردن، ئەبێت پێش رەزامەندیی هاوسەرۆكەكان، بە دەنگی (2\3)ی ئەندامانی ئەنجومەنی سەركردایەتیی پەسەند كرابێت.
3-بەگوێرەی خاڵی (9) ، لەهەمان مادەی (25)، پێویستە لیستی پاڵێوراواكان بۆ هەڵبژاردنەكان و لیستی بەشداربووان بۆ وەرگرتنی پلە و پۆستەكانی حكومەت ، لەلایەن ئەنجومەنی سەركردایەتییەوە پەسەند بكرێت.
4-بەگوێرەی خاڵی (10) ، لەهەمان مادەی (25) ، پەیڕەوی كاری هاوسەرۆكەكان و مەكتەبی سیاسیی و …هتد، ئەبێت لەلایەن ئەنجومەنی سەركردایەتییەوە پەسەند بكرێت.
5-بەگوێرەی خاڵی (12) و (16) ، لەهەمان مادەی (25) ، ئەنجومەنی سەركردایەتی ئەتوانێت متمانە لە هاوسەرۆكەكان و سكرتێری ئەنجومەنی سەركردایەتیی و ئەندامانی مەكتەبی سیاسیی وەربگرێتەوە، ئەویش بە دەنگی (2\3)ی ئەندامان.
6-بەگوێرەی خاڵی (15) ، لەهەمان مادەی (25)، (51) ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتیی ئەتوانن، داواكاریی سەندنەوەی متمانە لە هاوسەرۆك بخەنە بەرنامەی كاری ئەنجومەنەوە.
7-بەگوێرەی خاڵی (13)، لەمادەی (37)، هاوسەرۆك ئەبێت پارێزەری سامان و موڵك و داهاتی (یەكێتیی) بێت و نابێت بۆ بەرژەوەندیی خۆیان و كەسوكاریان بەكاری بهێنن.
8-بەگوێرەی خاڵی (10) ، لەمادەی (40)، ئەندامانی مەكتەبی سیاسیی ناتوانن هیچ پلە و پۆستێكی تری ناو حكومەت و پەرلەمان وەربگرن و ئەبێت بە دیاریكراوی خۆیان تەرخان بكەن بۆ بەڕێوەبردنی كاروباری ناوخۆی (یەكێتی).
9-بەگوێرەی مادەی (61) ، پێویستە لانیكەم رێژەی (25%)ی پلە و پۆست و ئۆرگانەكان ، بۆ ژنان تەرخان بكرێت.
10-بەگوێرەی مادەی (63) ، پێویستە ئەندامانی ئەنجومەنی باڵای سیاسیی و ئەنجومەنی سەركردایەتیی و پەرلەمانتاران و كادرانی (یەكێتی) لەناو حكومەت ، لە بەڕێوەبەری گشتییەوە بۆ سەرەوە و پارێزگار و جێگری پارێزگار و ئەندامانی ئەنجومەنی پارێزگا و سەرۆكی شارەوانییەكان لەسەر پشكی (یەكێتی) ، فۆرمی تۆماری موڵك و سەرمایە و بەرژەوەندییە داراییەكانیان ، پڕ بكەنەوە و پێشكەشی (دەزگای دەستپاكی و چاودێریی دارایی)ی (یەكێتی) بكەن.
پرشنگەكانی پێش خۆرهەڵاتن
هەرچەندە بەهۆی سەرقاڵییەكانی داڕشتن و خوێندنەوە و پەسەندكردنی پەیڕەوی ناوخۆی تازە ، لەلایەن ئەنجومەنی سەركردایەتی و بەهۆی هەڵبژاردنەكانی هاوسەرۆك و دەستەی كارگێڕیی مەكتەبی سیاسیی و لێپرسراوی مەكتەب و مەڵبەند و بۆردەكان، لەلایەكی تر بەهۆی بڵاوبوونەوەی پەتای كۆرۆنا ، دەرفەتێكی گونجاو و پێویستی لەبار نەڕەخساوە، بۆ (یەكێتی)ی نوێ، تاكو بە پراكتیكیی بكەوێتە سەر باری سەقامگیریی و سروشتیی خۆی ، بۆ خستنەڕووی هەنگاو و سیاسەتە تازەكانی ، بۆ ریفۆرم و گۆڕانكاریی و پیاچوونەوە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ، ئەتوانم بڵێم لەدوای كۆنگرەی (4)ەوە ، پرشنگەكانی سیاسەتی تازەی (یەكێتی)، بەتایبەتی لەناو پرۆسەی سیاسیی و فەرمانڕەواییدا ، روویان لەئاسۆ كردووە و بەشێكی بەرچاوی جەماوەر ، چاوی هیوایان لەسەر هەڵاتنەوەی خۆری هەمیشە گەشاوە و درەوشاوەی (یەكێتی)ە ، بێجگە لەوانەی كە دژی پرشنگەكانن و كار بۆ گەڕانەوە، بۆ ناو تونێڵە تاریكەكە ئەكەن و ئەیانەوێت (یەكێتی) پەراوێز بخەنەوە .
لەدەسپێكی كاری (یەكێتی)ی نوێدا ، لەم رەهەندانەوە درك و پێشبینیی، بە جیاوازییەكان لە سیاسەت و رێبازی كاركردندا ئەكرێت :
1-خۆ بەدوورگرتنی ئۆرگانە باڵاكان لەكاركردن بە سیاسەت و جموجۆڵە نمایشكاریی و كەرنەڤاڵیی و بۆنە بەزۆر دروستكراوەكانی دەرەوەی كاری سیاسیی و رێكخراوەیی و سەرقاڵنەكردنی (یەكێتی) پێیانەوە و بەهەدەرنەدانی پارەی زۆر لەو پێناوەدا.
2-هەنگاونان بۆ دەرخستنی دید و جیهانبینیی و تێڕوانینی جیاوازی تازەی (یەكێتی)، بەتایبەتیی بۆ بەڕێوەبردنی جومگەكانی ناو پرۆسەی فەرەمانڕەوایی و دەسەڵاتی كارگێڕیی ، هەروەها داڕشتنی سیاسەتی جیاواز و هەڵوێست و هەنگاوی سەربەخۆ و جیاواز لە قۆناغی رابردوو ، دوور لەڕەچاوكردنی سیاسەت و قازانج و بەرژەوەندیی لایەنی دەرەكیی، هەروەها دوور لەسازشكردن و دیزەبەدەرخوونەكردن.
3-خۆبەدوورگرتن لەكاركردن بە ئیجتیهادی تاكە كەس و تاكڕەویی و بەپیرۆزكردنی سەركردەكان، لەلایەن میدیای فەرمیی (یەكێتیی)ەوە.
4-خوێندنەوە بۆ ناخ و سایكۆلۆژیای كۆمەڵگە و لەبەرچاوگرتنی خەم و ویست و خواستەكانیان و پشتگیرییكردن لێیان.
5-گرتنەبەری سیاسەتی میدیایی دەربڕینی كەمترین لێدوان و رێگرتن لەدروستكردنی رۆشنایی میدیایی ناسروشتیی، لەسەر كێشە و پرس و دیاردە و رووداوەكان ، بە مەیل و ئارەزوو و بەرژەوەندیی تاكی باڵادەست، لەبەرامبەردا پەیڕەوكردنی رێبازێكی پراگماتیكیی و پراكتیكیی روون و هێمن و نەرم ، دوور لە هاشوهووش و پەرچەكردار، دوور لەخۆ سەرقاڵككردن بە بابەتی لاوەكیی و ناسەرەكیی.
كۆسپەكانی بەردەمی نوێبوونەوە
پرۆسەی نوێبوونەوە بۆ (یەكێتی) ، لەناوەڕۆكدا چەندین پەیام و پرانسیپ لەخۆ ئەگرێت ، ئەم پرۆسەیە ئەركێكی دژوارە و فەرشی سووری لەبەردەمدا رانەخراوە و هەمووان بە گوڵ پێشوازیی لێ ناكەن ، بەڵكو چ لەناوخۆی (یەكێتی) ، چ لە دەرەوەی (یەكێتی) ، نەیار و ناكۆك و دژ و بەرەنگاری بۆ دروست ئەبێت .
پێویستە هەموو یەكێتییەكان بەگشتیی و هاوسەرۆك و ئەندامانی مەكتەبی سیاسیی و ئەنجومەنی سەركردایەتیی ، كە ئۆرگانی پەیوەندییدارن بە بەڕێوەبردنی (یەكێتی) ، بۆ رێكخستنەوەی (یەكێتی)یەكی پتەو و بە دیسپلین ، كە مەرج و پێویستیی یەكەمی كاركردن و تێكۆشانە بۆ نوێبوونەوە ، ئەم خاڵانەی خوارەوە بە هەند وەربگرن و كاری لەسەر بكەن:
1-(یەكێتی)ی نوێ پابەند بێت بە جێبەجێكردنی دەقاودەقی پەیڕەوی ناوخۆ، بەتایبەتی ئۆرگانە باڵاكان پەیڕەوی ناوخۆ نەخەنە لاوەو كار بە ئیجتیهادی تایبەتیی خۆیان نەكەن و سازشیشی لەسەر نەكەن.
2-(یەكێتی)ی نوێ ببێتە هێزی كۆكەرەوە و رێكخەرەوەی هەمووان ، لەسەر بنەمای ئەزموون و شارەزایی و پسپۆڕیی و كارامەیی و شایستەیی و ئەزموون و دڵسۆزیی ، هەمووان سازبدات و بیانخاتەوەگەڕ، هەروەها كار بە رێبازی پاكتاوكردن و پەراوێزخستن و نادیدەكردنی ئەوانی تر نەكرێت، لەبەرامبەردا سیاسەتی چەپكەگوڵەكەی جەنابی مامی نەمر پەیڕەو بكرێت .
3-رێگریی بكرێت لە كەڵەكەبوونی كێشە و گرفتە ناوخۆییەكان و كێشە بەكێشە نەسپێردرێت.
4-هەڵسەنگاندن و فیدباكی بەردەوام بۆ سیاسەت و هەنگاو و كار و ئۆرگان و چالاكییەكانی خۆی بكات.
5-بیروباوەڕ و پرۆسەی هۆشیاركردنەوە و پەروەردەكردنی كادر ببووژێنرێتەوە ، لەم رووەوە هەنگاوی جدیی و پلانی ورد و پرۆگرامی پەروەردەی رێكخراوەیی بە سوودوەرگرتن لەئەزموونەكانی رابردووی پەیمانگای كادیران و خستنەوەگەڕی، ئەویش بە پێشكەشكردنی وانەی ئەكادیمی و زانستیی پێویست و گرنگ ، بە تیۆریی و بە پراكتیكیی، نەك بە پێشكەشكردنی چەند سیمینارێكی دیارییكراو، بە بەشداربووان و لەبەرامبەردا پێدانی بڕوانامەی تەواوكردنی خولی ئەكادیمیی بوونە كادیر پێیان، كە ئەمە دەرهاویشتەی خراپ دروست ئەكات.
6-(یەكێتی)ی نوێ رێگریی بكات لەدروستبوونی دەسەڵاتی سەرتاپاگیر و خۆ بەڕەهاكراو لەناو ئۆرگان و مەكتەب و بۆرد و دامودەزگاكانیدا، چونكە تاكڕەویی و خۆسەپاندن و قۆستنەوەی توانا مەتریالییەكان و بەكارهێنانی ئامراز و گوشارە جۆراوجۆرەكان لەسەر هێزی مرۆیی ناو ئۆرگانەكان، بۆ حەز و مەرام و ئەجێندا تایبەتییەكان، (یەكێتی) بەرەو داخوران و داكشان و پەرت پەرتبوون و پاشەكشە ئەبات.
7-(یەكێتی)ی نوێ ئەبێت بەرەنگاری دیاردەی دەستەگەریی و هەژموونی گروپ ببێتەوە و سازشی لەسەر نەكات.

وتاری زیاتر


نوێترین هەواڵەکان

بیروڕا

سۆشیال میدیا

گەلەری

کەشو هەوا

زۆرترین سەردانکراو