Mela Bextiyar

Metirsiyên Paşvekişana Demokrasiyê û Pêşkevtina Gendeliyê

  2019-01-14 12:19      582 Car hatiye dîtin        Şîrove
16 sale Rejîma Beas herifiye û çendîn hilbijartin li Iraqê hatine kirin. Gelo di wê demê de:
-Iraq kariye demokrasiyê pêş bixe?
-Iraq kariye astê gendeliyê kêm bike?
-Iraq kariye talan û tawan nehêle?
-Iraq kariye sextekariyê di hilbijartinan de wek tawan temaşe bike?
Ji bo bersivên wan pirsyaran, em serî li jimare, rêje û amara bidin. Çunkî dema jimare û amar sax dibin, êdî bahane û axafta mezhebî û deshilatdariyê, naxwe. 
Di vê hefiyê de Rojnameya Ekonomîst, rêzbenda sîstema demokrasiyên cîhanê weşand. Ligorî wê rêzbendiyê di nêv 167 sîstemên demokrasiyê û bi nav demokrasiyê de Iraq di pileya 114’hemîn de ye. Ji wê balkêştir, astê demokrasiya Iraq ji welatên Efrîqa; Bûrkinyafaso û Ûganda, herwiha ji Pakîstanê jî xerabtir e.
Herwiha di nêv 10 welatên cîhanê de ku di hilbijartinan de gendelî û sextekarî heye, Iraq di rêza 4’mîn de cîh digre. 
Ligorî xemlandinê (texmînan), li ıraqê zêdetir ji 400 milyar dolar bi gendelî hatiye daqurtandin! Herwiha ligorî amarên hikûmeta Iraqê bi xwe, li Iraqê 172 şîrket hene ku mesrefên wan 500 milyar dolar e. Lê ji % 17’ê wan kar dikin!!
Ligorî zanyariyên hatine weşandin ku heta niha nehatine derewandin, ji çalgeha neftî ya Cimbur li nahiya Taze Xurmatû ya Kerkûkê, rojana niha jî 30 hezar bermîl petrol bi karwana tankêran yên berpirsan, tê talankirin. 
Karwana ew nefta tê dizîn, şevane ber bi Silêmanî ve bi dû yek rîz dibin û ligorî dem û bazariya taybet tê saxkirin. 
Ew jimare û amarên rojnameya bawerpêkirî wek Ekonomîst ku çavkaniyên wê yên zanyariyan bi berdewamî rastin; dizî û gendelî û sextekarî bûne sêgoşeya tirsinak li Iraqê. Ku qed nikarin li Kurdistan û navçeyên nakokî li serin li derveyî wê bigrin. Ev sêquncika tirsinak, tenê û tenê bi deshilatê tê kirin û bi saya deshilatê jî bi wan karbidest û berpirsan tê pêkanîn ku xwediyê pileyên bilind yên hikûmî, siyasî û hêzên çekdarî yên taybetin. Di astê Iraq û Kurdistanê de behna genî ya gendelî û paşvkişana demokrasiyê û destkarîkirina proseya hilbijartin û talaniyê di hemû astan de tevn hûnandiye. Lewra, Iraq di 114’hemîn rêzbenda sîstema demokrasiyan û 4’mîn welat e di nêv 10 welatan de di sextekariya hilbijartin û gendeliyê de. 
Aşkere bû.. Tenê bi hilbijartin û bi warên medyaya azad  û rexnegirtin, çi welatek û tecrubeyek (ezmûnek) nagihêje demokrasiyê. Berovajî di serdema cîhangîrî de xwendina berfireh  li ser demokrasiyê heye. Di pêşiya hemûyan de..
Nehiştine gendelî û cezaya talankirin û serwerî yasa û pêkanîna sîstema modêrn e di hemû warên hikumranî, xweşguzeranî û dadperweriyê de. Ne bi taybetmendiyên klasîkîi, hukmê mezhebî, partîcîtî û hêza çekdar û di jêr perdeya sîmaya demokrasiyê de navberbinavber hilbijartinên ecêb bên darxistin û sîstemên bi serçûyî û serkirdeyên jiberçavketî, bi zordariya hêza çekdarî bên sepandin. Me encamên wê jî dît; li Bexdada paytexte ji % 30’ê xelkê beşdarî hilbartinê bû. Wa heta niha jî pêkanîna hikûmetê, ketiye girewa berpirsên van nehametiyên (pirsgirêk û krîzan) li Iraqê.
Eger, naxwazin Kurdistan jî bi derdê Iraq û dewletên riziyayî yên bi nav demokrasî biçe, divê tecrubeya hikumraniya Kurdistanê bi projeya neştergerî ya stratêjî:
-Yan tev sîstema hikumraniya Kurdistan û reftar û kiryarên karbidest û berpirsan bê guhertin û yasa bi ser wan de tê sepandin.
-Yan jî di hilbijartinên siberojê de destrengînî di hilbijartinan û propagandaya medyayî û deshilatgeriya çekdarî de êdî nikare barê guherîna hevkêşa civakî û siyasî û diltengiya raya giştî rake. Em dilniya ne, korîdora guherînên dîrokî li ser çi aliyekî nasekine u werçerxana ne çaverêkirî jî di hilbijartin û kûrbûna neraziyan de bi rê ve ye.
Puknow
Werger: Metîn Mihemed
 

Babetên zêdetir

Nameyek ji bo Serokkomarê Fransayê‬ Mela Bextiyar
2020-11-02 19:08      254 Car hatiye dîtin

Mam.. Azadiya te baş‬ Mela Bextiyar
2020-10-04 20:49      238 Car hatiye dîtin

Serhildana berdewam a serdemê enternasyonalîzma rastî ye‬ Mela Bextiyar
2020-02-16 20:22      364 Car hatiye dîtin

Teknolojiya ceng.. Asayîş û Berevanî nehişt!‬ Mela Bextiyar
2020-01-20 23:27      374 Car hatiye dîtin

Bandora cîhangîrî û Sosyal Medyayê liser serhildanan‬ Mela Bextiyar
2019-12-21 13:22      579 Car hatiye dîtin

Kongre di nêvbera pile û program de‬ Mela Bextiyar
2019-11-26 14:28      343 Car hatiye dîtin

Dawî bi gotara kevn hatî ye‬ Mela Bextiyar
2019-11-07 02:01      389 Car hatiye dîtin

İraq; du felsefeyên siyasî yên ne lihev!‬ Mela Bextiyar
2019-11-02 16:37      415 Car hatiye dîtin


Bîranînekî xembar, serkirdeyê mezin Elî Eskerî‬ Mela Bextiyar
2019-07-08 14:28      458 Car hatiye dîtin

Gelo Seddam faşîst bû? (Bi helkefta salroja rûxana Beas)‬ Mela Bextiyar
2019-04-10 13:33      406 Car hatiye dîtin

Nameyek dostane ji bo HDPya azadîxwaz‬ Mela Bextiyar
2019-04-03 00:47      380 Car hatiye dîtin


Mirina George Bush.. Berheviyekî serdem û serokan‬ Mela Bextiyar
2018-12-05 13:44      439 Car hatiye dîtin

Amerîka û Turkiyeya demokratîk û PKKya terorîst!!‬ Mela Bextiyar
2018-11-14 00:28      495 Car hatiye dîtin

Durêya du cemseriya dijwar, hindik maye hesan bibe!!‬ Mela Bextiyar
2018-09-11 01:10      425 Car hatiye dîtin

Kerkûk û navçeyên qutkirî çarenivîsa me ne‬ Mela Bextiyar
2018-07-14 21:39      354 Car hatiye dîtin

Hilbijartinên Tirkiye; tehn, pîrozbahî‬ Mela Bextiyar
2018-06-26 18:27      398 Car hatiye dîtin

Dawîn paşmayiyên şerê sar û netewa Kurd!‬ Mela Bextiyar
2018-06-18 09:57      405 Car hatiye dîtin

Danûstanekî dijwar û qonexekî metirsîdar!‬ Mela Bextiyar
2018-05-27 02:50      402 Car hatiye dîtin

Rojhilata Navîn ber kîjan karesatê ve?‬ Mela Bextiyar
2018-04-12 16:48      648 Car hatiye dîtin

Berevaniya Efrîn.. Werçerxana federaliyê‬ Mela Bextiyar
2018-02-05 21:23      492 Car hatiye dîtin

Şerê Efrîn û çarenivîsa Rojavayê Kurdistan‬ Mela Bextiyar
2018-01-21 11:23      697 Car hatiye dîtin

YNK û destbidestkirina deshilatê‬ Mela Bextiyar
2018-01-11 02:17      493 Car hatiye dîtin

Kûrbûna pirsan û metirsiya şer‬ Mela Bextiyar
2017-12-30 21:41      433 Car hatiye dîtin

Çareseriya miaş, yan deyn yan firoştina mulkan‬ Mela Bextiyar
2017-12-26 13:38      456 Car hatiye dîtin

Bihara Erebî ji bo şikest xwar?‬ Mela Bextiyar
2017-12-23 12:46      466 Car hatiye dîtin

Salroja YNKê nirxandin an pesindayîn?‬ Mela Bextiyar
2017-10-05 22:09      696 Car hatiye dîtin

Nûçeyên herî nû

Gotar

Wêne

Keş û hewa

Herî zêde serdankirî